Vocabulary: obywatelstwo globalne i prawa człowieka
Globalny obywatel na maturze to nie tylko ktoś kto podróżuje — to ktoś kto rozumie prawa człowieka, migrację, nierówności i swoją odpowiedzialność wobec świata. Słownictwo C1 dla maturzysty.
Słownictwo
Obywatelstwo globalne — wymiary
Typy obywatelstwa i przynależności:
| Angielski | Polski |
|---|---|
| global citizenship | obywatelstwo globalne |
| cosmopolitanism | kosmopolityzm |
| transnational identity | tożsamość transnarodowa |
| dual nationality | podwójne obywatelstwo |
| statelessness | bezpaństwowość |
| diaspora | diaspora |
| civic identity | tożsamość obywatelska |
| national sovereignty | suwerenność narodowa |
| supranational governance | zarządzanie ponadnarodowe |
| multilateralism | multilateralizm |
Zaangażowanie obywatelskie:
| Angielski | Polski |
|---|---|
| civic engagement | zaangażowanie obywatelskie |
| grassroots activism | aktywizm oddolny |
| civil disobedience | nieposłuszeństwo obywatelskie |
| political agency | sprawczość polityczna |
| participatory democracy | demokracja uczestnicząca |
| advocacy | rzecznictwo |
| lobbying | lobbing |
| whistleblowing | sygnalizowanie naruszeń / ujawnianie nieprawidłowości |
Słownictwo
Prawa człowieka
Kluczowe dokumenty i instytucje:
| Angielski | Polski |
|---|---|
| Universal Declaration of Human Rights | Powszechna Deklaracja Praw Człowieka |
| International Covenant on Civil and Political Rights | Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich |
| European Convention on Human Rights | Europejska Konwencja Praw Człowieka |
| International Criminal Court (ICC) | Międzynarodowy Trybunał Karny |
| UN Human Rights Council | Rada Praw Człowieka ONZ |
| non-governmental organisation (NGO) | organizacja pozarządowa |
Pojęcia praw człowieka:
| Angielski | Polski |
|---|---|
| inalienable rights | prawa niezbywalne |
| human dignity | godność ludzka |
| rule of law | rządy prawa |
| due process | należyty proces sądowy |
| arbitrary detention | arbitralne zatrzymanie |
| extrajudicial killing | pozasądowe zabójstwo |
| impunity | bezkarność |
| accountability | rozliczalność |
| transitional justice | sprawiedliwość tranzycyjna |
| reparations | reparacje, odszkodowania |
Słownictwo
Migracja i uchodźstwo
Typy migracji: Angielski Polski ----------- -------- refugee uchodźca asylum seeker osoba ubiegająca się o azyl internally displaced person (IDP) wewnętrznie przesiedlona osoba economic migrant migrant ekonomiczny climate-displaced perso…
Collocations / Word patterns:
- grant / revoke citizenship · claim asylum · seek international protection - violate / uphold human rights · ensure due process · hold perpetrators accountable - address inequality · reduce income disparity · tackle structural poverty ·…
Word formation:
migrate → migration → migrant · govern → governance → governmental · participate → participation → participatory · displace → displacement → displaced ⚖️ Legal precision (NIE myl! ): refugee (status przyznany, uciekający przed prześladow…
Słownictwo
Nierówności globalne
Słownictwo nierówności: Angielski Polski ----------- -------- Global North / Global South Globalny Północ / Południe wealth inequality nierówności majątkowe income disparity dysproporcja dochodowa structural poverty ubóstwo strukturalne …
Wzorzec
Wzorzec maturalny: globalne obywatelstwo
Q: "To what extent is the concept of global citizenship meaningful? " "Global citizenship is one of those concepts whose appeal is inverse to its precision: the vaguer it is, the more people can subscribe to it.
Speaking frame — globalne obywatelstwo:
- Global citizenship can be understood as… - However, it should not be confused with… - One practical implication is that… - The concept becomes problematic when… - On balance, it is useful as long as…
Mini-output: obywatelstwo i prawa
Task A — term sorting. Rozróżnij: refugee / asylum seeker / migrant / stateless person / IDP.
Kluczowe pojęcia
non-refoulement
The international law principle prohibiting the return of a person to a country where they face serious risk of persecution or harm
Posłuchaj / obejrzyj
3 materiałyW tej lekcji