Przemiany społeczne i kulturowe
Rewolucja obyczajowa lat 60., protesty 1968, feminizm i Sobór Watykański II.
Po tej lekcji będziesz umieć
Scharakteryzować rewolucję obyczajową lat 60. XX w.
Bunt młodego pokolenia, kontrkultura, ruch hippisowski i protesty 1968 r. (maj 1968 w Paryżu, ruchy studenckie i antywojenne na Zachodzie) — nowe wartości i style życia.
Omówić ruchy społeczne drugiej połowy XX w.
Druga fala feminizmu, ruch praw obywatelskich w USA (walka z rasizmem), początki ruchów pacyfistycznych i ekologicznych.
Wyjaśnić fenomen kultury masowej i „społeczeństwa dobrobytu"
Telewizja, muzyka młodzieżowa (rock and roll, The Beatles), kino, reklama, konsumpcjonizm i masowa konsumpcja na Zachodzie.
Ocenić znaczenie Soboru Watykańskiego II (1962–1965)
Modernizacja Kościoła katolickiego — liturgia w językach narodowych, otwarcie na świat, ekumenizm — na tle sekularyzacji społeczeństw zachodnich.
Porównać przemiany kulturowe Zachodu i bloku wschodniego
Wolność obyczajowa i konsumpcja vs cenzura, propaganda i niedobory — oraz dostrzec początki globalizacji kultury.
Po co Ci to na maturze?
Zimna wojna to nie tylko wyścig zbrojeń i kryzysy dyplomatyczne — to również głęboka przemiana życia codziennego, obyczajów i kultury, która ukształtowała współczesne społeczeństwa zachodnie. Na maturze PR ten temat wraca w zadaniach opartych na plakatach, fotografiach, hasłach protestów i danych statystycznych (np. o dostępie do telewizorów czy samochodów). Musisz umieć osadzić rok 1968 w kontekście, wyjaśnić, czym była kontrkultura, i wskazać znaczenie Soboru Watykańskiego II — to najczęściej punktowane elementy tego działu.
Najważniejsza idea
Kultura i obyczaje to „miękka" strona zimnej wojny, ale bardzo egzaminacyjna|Zadania CKE lubią materiał ikonograficzny (plakat, zdjęcie z demonstracji, okładka płyty) i pytanie „o czym świadczy". Kto rozumie przemiany lat 60., ten łatwo odczyta intencję i kontekst takiego źródła.
Zapamiętaj
Zasada premium: zmiana pokoleniowa napędza zmianę kulturową|Powojenny wyż demograficzny („baby boom") wchodzi w dorosłość w latach 60. To liczne, zamożniejsze i lepiej wykształcone pokolenie młodych kwestionuje zastane normy — stąd rewolucja obyczajowa, muzyka młodzieżowa i protesty. Zawsze łącz przemiany kultury z przemianą demograficzną i gospodarczym dobrobytem Zachodu.
Intuicja: dlaczego akurat lata 60.?
Wyobraź sobie młodego człowieka na Zachodzie około 1965 r. Jego rodzice pamiętają wojnę, biedę i strach — on rośnie w czasie bezprecedensowego dobrobytu: pełne półki, telewizor w salonie, samochód pod domem, muzyka z tranzystorowego radia. Ma więcej wolnego czasu, pieniędzy i wykształcenia niż jakiekolwiek pokolenie przed nim. I zaczyna pytać: po co ta sztywna obyczajowość, wyścig o karierę, wojna w Wietnamie?
Z tego napięcia rodzi się kontrkultura — świadomy sprzeciw wobec wartości „społeczeństwa konsumpcyjnego". Młodzi tworzą własną modę, muzykę, język i style życia, kwestionują autorytety, obyczaje seksualne i podział ról. Rok 1968 staje się symbolem tego wrzenia — od paryskich barykad po amerykańskie kampusy.
Dobrobyt rodzi bunt
Paradoksalnie to nie bieda, lecz dostatek wyzwolił bunt lat 60. Zaspokojenie podstawowych potrzeb pozwoliło młodym pytać o wartości, wolność i sens — nie o chleb.
Pokolenie „baby boomers"
Powojenny wyż demograficzny dał liczną, młodą i zamożną grupę. Ich masa i pieniądze stworzyły osobny rynek (moda, muzyka, prasa młodzieżowa) i siłę polityczną.
Rok 1968 jako symbol
Nie jedno wydarzenie, lecz fala protestów: maj 1968 w Paryżu, demonstracje studenckie i antywojenne w USA i RFN. Symbol buntu młodych na całym Zachodzie.
Rdzeń pojęciowy: przemiany społeczne i kulturowe Zachodu
Obszar przemian Na czym polegał Kluczowe przejawy Znaczenie Rewolucja obyczajowa Zerwanie ze sztywnymi normami obyczajowymi i seksualnymi Kontrkultura, hippisi, „wolna miłość", antykoncepcja (pigułka) Nowe wzorce życia rodzinnego i indywidualnego Ruchy społ…
Definicje, które musisz znać
:rule Kontrkultura Zespół postaw i wartości młodego pokolenia lat 60. , kontestujący („odrzucający") normy społeczeństwa konsumpcyjnego, autorytety i tradycyjną obyczajowość.
Figura 1 — kamienie milowe przemian
:os-przemiany-spol-kult
Rewolucja obyczajowa i protesty 1968 roku
Lata 60. to erupcja buntu młodego pokolenia .
Emancypacja i nowe ruchy społeczne
Rewolucji obyczajowej towarzyszyły zorganizowane ruchy społeczne , walczące o prawa grup dotąd dyskryminowanych. Druga fala feminizmu (od lat 60.
Kultura masowa i społeczeństwo dobrobytu
Zachód drugiej połowy XX w. to społeczeństwo dobrobytu — masowa konsumpcja stała się stylem życia klasy średniej.
Przemiany technologiczne i podbój kosmosu
Przemiany kulturowe wspierał gwałtowny postęp naukowo-techniczny . Postępowała automatyzacja produkcji, rodziła się informatyka (pierwsze komputery), rozwijała się medycyna (nowe leki, szczepionki, transplantacje).
Sobór Watykański II i sekularyzacja
Głębokim przemianom podlegała także religia . Kościół katolicki odpowiedział na wyzwania nowoczesności Soborem Watykańskim II (1962–1965) , zwołanym przez papieża Jana XXIII.
Figura 2 — solver CKE: analiza źródła
:solver-zrodlo
Analiza źródła krok po kroku
Zadania z tego działu opierają się często na plakacie, fotografii z demonstracji lub okładce płyty . Zastosuj tę samą procedurę, co do każdego źródła.
Przykład rozwiązany (styl CKE)
Materiał źródłowy (fragment): „Zakazuje się zakazywać. Bądźcie realistami — żądajcie niemożliwego.
Od źródła do odpowiedzi CKE
Typ polecenia Źródło w zadaniu Co robię? Styl odpowiedzi CKE Rozpoznaj zjawisko Plakat, zdjęcie hippisów, hasło protestu Wskazuję cechy kontrkultury / ruchu społecznego „Źródło przedstawia kontrkulturę lat 60.
Przykład
Spróbuj sam
Zadanie: Rozstrzygnij, czy zdanie „Sobór Watykański II był próbą dostosowania Kościoła katolickiego do współczesnego świata" jest prawdziwe. Uzasadnij.
Checklist — zanim odpowiesz na zadanie z tego działu
Czy potrafię wyjaśnić, czym była kontrkultura i ruch hippisowski? Czy wiem, co wydarzyło się w 1968 r.
Sprawdź się i przećwicz
sub :: Sprawdź, czy potrafisz opisać rewolucję obyczajową, ruchy społeczne, kulturę masową i Sobór Watykański II — to trzon tego działu. sprawdzian :: Zestaw zadań o przemianach społecznych i kulturowych II poł.
Przykład
Mini-praktyka CKE
Zadanie 1 (data). Podaj lata obrad Soboru Watykańskiego II i jego główny cel.
Powtórka w 30 sekund
Kontrkultura Bunt młodych przeciw normom i autorytetom (lata 60. ) 1968 Maj 1968 w Paryżu; ruchy antywojenne w USA Ruchy społeczne Feminizm, prawa obywatelskie, pacyfizm, ekologia Kultura masowa Telewizja, The Beatles, reklama, konsumpcjonizm Dobrobyt Społe…
Kluczowe pojęcia
Kontrkultura Kontestacja norm społeczeństwa konsumpcyjnego przez młode pokolenie lat 60. Ruch hippisowski Nurt kontrkultury: pokój, wolność, natura, sprzeciw wobec wojny.
Częste błędy na maturze
Traktowanie 1968 r. jako jednego wydarzenia :: To fala protestów: maj 1968 w Paryżu, ruchy antywojenne i studenckie w USA, RFN i in.
Źródła, format CKE i materiały ZPE
men :: Podstawa programowa historii dla liceum (formuła 2018) — wymagania szczegółowe: przemiany społeczne i kulturowe świata w drugiej połowie XX w. , kultura masowa, ruchy społeczne, przemiany w Kościele.
W tej lekcji
- 1Po tej lekcji będziesz umieć
- 2Po co Ci to na maturze?
- 3Intuicja: dlaczego akurat lata 60.?
- 4Rdzeń pojęciowy: przemiany społeczne i kulturowe Zachodu
- 5Definicje, które musisz znać
- 6Figura 1 — kamienie milowe przemian
- 7Rewolucja obyczajowa i protesty 1968 roku
- 8Emancypacja i nowe ruchy społeczne
- 9Kultura masowa i społeczeństwo dobrobytu
- 10Przemiany technologiczne i podbój kosmosu
- 11Sobór Watykański II i sekularyzacja
- 12Figura 2 — solver CKE: analiza źródła
- 13Analiza źródła krok po kroku
- 14Przykład rozwiązany (styl CKE)
- 15Od źródła do odpowiedzi CKE
- 16Spróbuj sam
- 17Checklist — zanim odpowiesz na zadanie z tego działu
- 18Sprawdź się i przećwicz
- 19Mini-praktyka CKE
- 20Powtórka w 30 sekund
- 21Kluczowe pojęcia
- 22Częste błędy na maturze
- 23Źródła, format CKE i materiały ZPE