Biblia jako zabytek kultury — kontekst i budowa
Na lekcji polskiego Biblia to nie kwestia wiary — to jeden z najważniejszych tekstów kultury europejskiej. Bez znajomości Biblii połowa literatury jest niezrozumiała: Kochanowski, Mickiewicz, Norwid, Miłosz — wszyscy do niej nawiązują. Musisz wiedzieć co jest w Starym Testamencie, co w Nowym i co z tego zostało w kulturze.
Biblia na polskim — dlaczego i jak
Zacznijmy od ważnej uwagi: na lekcji języka polskiego Biblia jest traktowana jako zabytek kultury i literatura, nie jako tekst religijny. To oznacza, że nieważne czy jesteś wierzący czy nie — treść, symbolika i język Biblii są konieczne do rozumienia całej późniejszej literatury europejskiej.
Bez Biblii nie rozumiesz:
- Kochanowskiego (Treny, Psałterz Dawidów)
- Mickiewicza (Dziady, mesjanizm)
- Norwida, Miłosza, Herberta
- Żadnej literatury pełnej symboli: ofiara, Baranek, Eden, apokalipsa, Kain i Abel
Biblia to język, którym kultura europejska mówi o swoich najgłębszych pytaniach przez ponad 2000 lat.
Słownictwo
Budowa Biblii — co musisz wiedzieć
Biblia (gr. biblia = księgi) to zbiór 73 ksiąg (wg kanonu katolickiego) lub 66 (protestancki). Dwie główne części:
Stary Testament
Napisany po hebrajsku i aramejsku. Obejmuje historię narodu izraelskiego, prawa, poezję i proroctwa. Dla chrześcijan zapowiedź Nowego Testamentu; dla Żydów — Tanach, czyli całość ich Pisma.
Lektury obowiązkowe MEN z ST:
| Księga | O czym | Klucz literacki |
|---|---|---|
| Księga Rodzaju (Rdz) | Stworzenie świata, Adam i Ewa, Kain i Abel, potop, wieża Babel | Mity etiologiczne, archetypy grzechu i kary |
| Księga Hioba (Hi) | Sprawiedliwy cierpi bez winy — dlaczego? | Problem teodycei, dialog z Bogiem |
| Psalmy (Ps) | 150 pieśni: pochwała, lament, dziękczynienie, błaganie | Liryka religijna, podmiot liryczny |
| Księga Koheleta (Koh) | Vanitas vanitatum — marność nad marnościami | Egzystencjalizm ante litteram, refleksja nad sensem |
Nowy Testament
Napisany po grecku. Cztery Ewangelie (życie i nauka Jezusa), Dzieje Apostolskie, Listy, Apokalipsa.
Z NT na maturze najważniejsza: Apokalipsa św. Jana (Ap) — wizje końca świata, symbolika liczb i bestii, styl wizjonerski.
Biblia jako biblioteka tekstów
BIBLIA
zbiór ksiąg, nie jedna książka
STARY TESTAMENT
początki świata, historia Izraela, prawo, mądrość, proroctwa
NOWY TESTAMENT
Ewangelie, Dzieje Apostolskie, Listy, Apokalipsa
LITERATURA EUROPEJSKA
symbole, motywy, gatunki, styl biblijny
Uwaga
Przekłady Biblii — które są ważne
Na lekcji polskiego warto znać dwa przekłady: - Wulgata — łaciński przekład Biblii związany ze św. Hieronimem (IV w.
Słownictwo
Biblia jako literatura — gatunki i style
Biblia to nie jeden gatunek. To biblioteka różnych form: Gatunek biblijny Przykład Odpowiednik literacki --- --- --- Mit etiologiczny Stworzenie świata, grzech Adama W analizie literackiej: opowieść wyjaśniająca początki świata, człowie…
Kontekst historyczny — kiedy powstawała
Biblia powstawała przez ok. 1000 lat — od X w.
Kluczowe pojęcia
Biblia
Zbiór ksiąg Starego i Nowego Testamentu — jeden z najważniejszych tekstów kultury europejskiej; na lekcji polskiego traktowana jako literatura i źródło symboli, nie jako tekst wyznaniowy
Lektura
1 pozycja
Posłuchaj / obejrzyj
1 materiał