Molier: Skąpiec — komedia klasycystyczna

Molier (właśc. Jean-Baptiste Poquelin, 1622–1673) to najwybitniejszy komediopisarz francuskiego klasycyzmu — aktor, reżyser i autor, który podniósł komedię do rangi poważnej literatury. Pisał na dworze Ludwika XIV, ośmieszając wady mieszczaństwa i szlachty.

Skąpiec (L'Avare, 1668) to komedia charakterów — wzorowana częściowo na Aulularii rzymskiego Plauta. Molier nie śmieje się tu z samej intrygi, lecz z jednej wyolbrzymionej cechy bohatera: chorobliwego skąpstwa.

Castigat ridendo mores. Dewiza komedii Moliera znaczy „śmiechem naprawia obyczaje". Ośmieszenie wady ma ją piętnować i poprawiać widza — komizm jest tu narzędziem moralnej krytyki, nie tylko rozrywką.

Akcja toczy się w domu Harpagona, bogatego, lecz chorobliwie skąpego mieszczanina. Jego żądza pieniądza krzyżuje plany własnych dzieci:

• Kleant kocha ubogą Mariannę — ale tę samą Mariannę chce poślubić sam Harpagon.
• Eliza kocha Walerego — Harpagon chce ją wydać za bogatego starca Anzelma, bo ten weźmie ją „bez posagu".

Węzłem intrygi jest szkatułka z dziesięcioma tysiącami w złocie, którą Harpagon ukrywa w ogrodzie. Gdy Strzałka (sługa Kleanta) wykrada ją, by zmusić skąpca do ustępstw, Harpagon wpada w rozpacz — wygłasza słynny monolog „Złodziej! Oddajcie mi moje pieniądze!".