Pan Tadeusz — język, inwokacja i opis przyrody

Język Pana Tadeusza jest bogaty, plastyczny i bliski mowie szlacheckiej. Buduje go kilka warstw:

• archaizmy, regionalizmy kresowe i elementy mowy szlacheckiej — tworzą historyczny i lokalny koloryt świata Soplicowa (to nie „dialektyzmy litewskie", lecz polszczyzna kresowa)
• podniosłość obok humoru — ton epopei miesza się z komizmem obyczajowym
• melodyjność: poemat napisany jest trzynastozgłoskowcem, co nadaje mu rytm, płynność i sprzyja czytaniu na głos

To najsłynniejsza inwokacja w literaturze polskiej. Inwokacja to gatunkowy zabieg otwarcia epopei (wezwanie na początku utworu); u Mickiewicza łączy apostrofę do Litwy z modlitewnym zwrotem do Matki Boskiej („Panno święta, co Jasnej bronisz Częstochowy…").

Najważniejsze: inwokacja wyraża tęsknotę emigranta za utraconą ojczyzną i pokazuje, że Litwa istnieje przede wszystkim jako przestrzeń pamięci — kraina dzieciństwa, do której można wrócić już tylko słowem.