Pozytywizm — program i realizm
Pozytywizm to reakcja na romantyczny bunt. Po klęsce powstania listopadowego przychodzi epoka rozumu, pracy organicznej i realizmu. Literatura ma uczyć i naprawiać społeczeństwo, a nie tylko marzyć.
Skąd się wziął pozytywizm w Polsce
Polski pozytywizm rodzi się po klęsce powstania styczniowego (1863–1864). Romantyczny model walki zbrojnej stracił sens — pozytywiści stawiają na odbudowę społeczeństwa przez pracę, edukację i naukę.
Wpływ filozoficzny: Auguste Comte, Herbert Spencer, Karol Darwin — wiara w postęp, ewolucję społeczeństwa i naukowe poznanie świata.
powstanie listopadowe
powstanie styczniowe i jego klęska
rozwój programu pozytywistycznego
rozwój prozy realistycznej i publicystyki
przejście ku Młodej Polsce
Uwaga
Program pozytywistów w 5 hasłach
Program pozytywistów w 5 hasłach
Co pozytywiści chcieli zbudować zamiast walki zbrojnej
Praca organiczna
wzmacnianie społeczeństwa jak organizmu: gospodarka • instytucje • edukacja • współpraca warstw
Praca u podstaw
edukacja i pomoc najuboższym • szczególnie chłopom i robotnikom
Scjentyzm
wiara w naukę jako narzędzie poznania i poprawy życia społecznego
Utylitaryzm
literatura i wiedza mają być użyteczne — uczyć i zmieniać rzeczywistość
Realizm
pokazywanie świata bez idealizacji — kierunek/konwencja literacka epoki
Pamiętaj: To program SPOŁECZNY — realizm jest tylko jednym z jego narzędzi literackich.
Asymilacja Żydów — ważny postulat społeczny epoki: pełne uczestnictwo społeczności żydowskiej w życiu narodu (edukacja, równouprawnienie, integracja kulturowa).
Emancypacja kobiet — pozytywiści podejmowali temat edukacji, pracy i samodzielności kobiet.
Romantyzm kontra pozytywizm
Pozytywizm w Polsce — kluczowe postaci
- Bolesław Prus — Lalka , nowele, publicystyka - Eliza Orzeszkowa — Nad Niemnem , Gloria victis ; temat pracy i pamięci - Henryk Sienkiewicz — nowele ( Latarnik ) i powieść historyczna ( Trylogia ) - Aleksander Świętochowski — czołowy pu…
Kluczowe pojęcia
Praca organiczna
Wzmacnianie społeczeństwa jak organizmu: gospodarka, instytucje, edukacja, współpraca warstw.
Posłuchaj / obejrzyj
3 materiały