Eliza Orzeszkowa, Henryk Sienkiewicz i nowela pozytywistyczna
Pozytywizm to nie tylko Lalka. Orzeszkowa i Sienkiewicz pokazują pozytywizm w noweli i powieści historycznej. Literatura ma uczyć, wychowywać i budować tożsamość narodową.
Orzeszkowa i Sienkiewicz — kontekst
narodziny Elizy Orzeszkowej
narodziny Henryka Sienkiewicza
powstanie styczniowe
Latarnik (Sienkiewicz)
Nad Niemnem (Orzeszkowa)
Gloria victis i śmierć Orzeszkowej
śmierć Sienkiewicza
Eliza Orzeszkowa (1841–1910)
Najważniejsze utwory: Nad Niemnem, Gloria victis. Tematy: powstanie styczniowe, pamięć, praca, wspólnota, obowiązek wobec słabszych, asymilacja Żydów, pozycja kobiety w społeczeństwie. Styl: realistyczny, dydaktyczny.
Gloria victis (1910) to późny utwór Orzeszkowej, który tworzy legendę powstania styczniowego i nadaje mu uniwersalny sens: historia przegranych powstańców zostaje pokazana jako moralne zwycięstwo pamięci.
Henryk Sienkiewicz (1846–1916)
- Trylogia : Ogniem i mieczem , Potop , Pan Wołodyjowski - Nowele : Latarnik , Janko Muzykant , Szkice węglem Cel twórczości: budzenie ducha narodowego, podtrzymywanie pamięci historycznej i pokazywanie patriotyzmu w warunkach niewoli (z…
Nowela pozytywistyczna — cechy gatunku
Pozytywizm w dwóch modelach literatury
⚠️ Typowy błąd. Nie pisz, że nowela pozytywistyczna to „tylko krótki tekst z morałem".
Kluczowe pojęcia
Nowela pozytywistyczna
Krótka forma o jednowątkowej akcji, punkcie kulminacyjnym i mocnej puencie; pokazuje konkretną krzywdę społeczną, by uczyć i wychowywać.
Posłuchaj / obejrzyj
3 materiały