Notatka syntetyzująca i krótka wypowiedź argumentacyjna
Notatka syntetyzująca nie jest streszczeniem dwóch tekstów po kolei, tylko pokazaniem wspólnego problemu, podobieństw i różnic. Najważniejsze jest wybranie sensu, a nie przepisywanie treści.
Czym naprawdę jest notatka syntetyzująca
Notatka syntetyzująca brzmi groźnie, ale jej zasada jest prosta: masz pokazać, jak dwa teksty mówią o tym samym problemie. Nie chodzi o streszczenie tekstu A, potem streszczenie tekstu B i koniec. Chodzi o syntezę, czyli połączenie informacji w jeden sensowny wniosek.
Jeśli rozprawka przypomina dowodzenie w sądzie, notatka syntetyzująca przypomina raport po przeczytaniu dwóch materiałów. Masz odpowiedzieć: jaki problem łączy teksty? co autorzy widzą podobnie? czym się różnią? jaki wspólny wniosek można z tego wyprowadzić? Krótko: wybierz wspólny problem, porównaj stanowiska, wyciągnij wniosek.
Synteza to nie „dwa streszczenia obok siebie”. Synteza to odpowiedź na pytanie: co wynika z zestawienia tekstów?
Analogia: oglądasz dwie recenzje tego samego filmu. Notatka syntetyzująca nie polega na opisaniu całej pierwszej recenzji i całej drugiej. Polega na pokazaniu, że obie mówią np. o tempie akcji, ale jedna uważa je za zaletę, a druga za problem.
Słownictwo
Streszczenie a synteza — różnica, która robi punktację
W streszczeniu idziesz za tekstem. W syntezie idziesz za problemem. Na maturze notatka jest oceniana za treść oraz poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną (informator CKE: 4 pkt — 3 za treść, 1 za poprawność). Wszystko, czego potrzebujesz, ma wynikać z podanych tekstów — nie dopisuj wiedzy spoza nich. To najważniejsza różnica. Jeśli teksty dotyczą roli pamięci, nie musisz wypisywać wszystkich szczegółów. Wybierasz tylko te informacje, które pokazują, jak autorzy rozumieją pamięć.
| Streszczenie | Synteza |
|---|---|
| opisuje tekst po kolei | porównuje teksty wokół jednego problemu |
| skupia się na treści | skupia się na relacji między stanowiskami |
| często powtarza dużo szczegółów | wybiera informacje najważniejsze |
| może być długie i opisowe | powinno być zwarte i logiczne |
| pyta: „co jest w tekście?” | pyta: „co wynika z porównania tekstów?” |
Typowy błąd wygląda tak: „W pierwszym tekście autor pisze o pamięci. W drugim tekście autor też pisze o pamięci”. To jest za ogólne. Lepsza wersja: „Oba teksty pokazują pamięć jako element budowania tożsamości, ale pierwszy podkreśla jej wymiar osobisty, a drugi społeczny”. Widzisz różnicę? Drugie zdanie naprawdę zestawia stanowiska.
Most między tekstami
Tekst A
stanowisko autora, główny argument
Tekst B
stanowisko autora, główny argument
Most
podobieństwo, różnica, wspólny problem
Wniosek syntetyczny
co wynika z porównania?
Bezpieczny schemat notatki
Możesz użyć czteroczęściowego schematu: 1. Zdanie otwierające — nazwij wspólny problem.
Słownictwo
Minimalny model notatki syntetyzującej
Krok Co zrobić --- --- Problem nazwij wspólne zagadnienie obu tekstów Tekst 1 wskaż najważniejsze stanowisko autora Tekst 2 wskaż stanowisko drugiego autora Relacja pokaż podobieństwo albo różnicę Wniosek napisz, co wynika z zestawienia …
Wypowiedź argumentacyjna: kiedy trzeba zająć stanowisko
Wypowiedź argumentacyjna jest bliżej rozprawki niż notatki. Tu nie tylko porządkujesz cudze stanowiska, ale sam zajmujesz miejsce w dyskusji.
Jak pisać szybko i bez paniki
Przed notatką zaznacz w tekstach tylko trzy rzeczy: główny problem, stanowisko autora A, stanowisko autora B. Nie podkreślaj całych akapitów, bo wtedy wszystko wydaje się ważne.
Kluczowe pojęcia
Synteza
Połączenie informacji z kilku tekstów w jeden wspólny wniosek
Posłuchaj / obejrzyj
4 materiałyW tej lekcji