Krall — reportaż, pamięć i demitologizacja bohaterstwa

Marek Edelman w reportażu nie mówi jak postać z akademii szkolnej. Nie buduje wzniosłej legendy. Często sprowadza wielkie hasła do konkretnych sytuacji: kto miał szansę przeżyć, kto musiał wybierać, kto zdążył, kto nie zdążył. Właśnie dlatego tekst Krall jest tak mocny. Bohaterstwo nie znika, ale zostaje pozbawione łatwego patosu.

Demitologizacja nie oznacza poniżania bohaterów. Oznacza zdjęcie z historii gotowej, wygładzonej legendy. Krall i Edelman pokazują, że w getcie decyzje nie były czyste, proste i filmowe. Ludzie działali w sytuacji bez dobrych rozwiązań. Walka była ważna, ale równie ważne było pytanie o godność śmierci, o przypadek, o lekarza próbującego ratować życie, o świadka, który po latach nadal mierzy się z pamięcią. Demitologizacja ≠ odebranie bohaterom wielkości — to pokazanie ich jako ludzi w sytuacji granicznej. Tytuł „zdążyć przed Panem Bogiem” wskazuje też na późniejszą walkę Edelmana-lekarza o każde ludzkie życie, nie tylko na wspomnienie powstania.