Tango: Artur, konflikt wartości i bunt paradoksalny

W wielu lekturach młody bohater buntuje się przeciw światu dorosłych, bo dorośli są zbyt sztywni, konserwatywni albo obłudni. W Tangu Mrożek odwraca ten schemat. Artur buntuje się nie przeciw nadmiarowi zasad, ale przeciw ich brakowi. Jego rodzina nie pilnuje tradycji. Ona już dawno ją rozbiła. Problem polega na tym, że po tym rozbiciu nie powstał żaden nowy sens.

To klucz całej lekcji: forma bez wartości okazuje się pusta, a pustkę po wartościach przejmuje siła. Tango pokazuje trzy porządki — chaos wolności (Stomil, Eleonora), formę (Artur) i przemoc (Edek) — i ostatecznie wygrywa przemoc.

Artur widzi dom jako przestrzeń rozkładu. Nie chodzi tylko o nieporządek w pokoju. Chodzi o nieporządek w wartościach. Rodzice zachowują się tak, jakby wolność polegała na tym, że nic nie jest poważne. Babcia i wuj nie tworzą autorytetu. Ala nie daje Arturowi stabilnego oparcia. Edek, z pozoru ktoś z zewnątrz, staje się coraz bardziej obecny i coraz mocniejszy.

Artur chce zbuntować się przeciw chaosowi, ale nie ma narzędzi, które naprawdę mogłyby chaos pokonać.

To czyni go postacią ciekawą, bo nie da się go łatwo ocenić. Z jednej strony ma rację: świat jego rodziny jest pusty i groteskowy. Z drugiej strony jego pomysł na ratunek jest problematyczny. Artur wierzy, że można przywrócić porządek przez rytuał, przede wszystkim przez ślub. Ale rytuał bez wiary w wartości staje się scenografią.

Platforma ZPE ujmuje bunt Artura jako paradoksalny: bohater chce przywrócić dawne tradycje i wartości, ale jednocześnie próbuje narzucić innym własną koncepcję świata. Bunt w imię porządku zamienia się więc w kolejną formę przymusu.