Mejoza — podział redukcyjny i crossing-over
Co zrobimy: Przeprowadzimy komórkę przez oba podziały mejotyczne i sprawdzimy, ile i jakich komórek powstaje oraz skąd bierze się ich zróżnicowanie.
Co widzisz na ekranie: Komórkę 2n z parami chromosomów homologicznych, moment crossing-over (wymiana fragmentów) oraz dwa kolejne podziały prowadzące do czterech komórek n. Odczyty: faza, liczba chromosomów, liczba komórek, crossing-over i zróżnicowanie genetyczne.
Przeniosę komórkę na losowy etap mejozy — oceń, czy ma wtedy 2n=4, czy już n=2. Redukcja następuje w mejozie I.
Co się właśnie stało?
Z jednej komórki o 2n=4 powstały CZTERY komórki, każda o n=2 — z połową chromosomów i każda genetycznie inna. Zupełnie inaczej niż w mitozie.
Czym jest mejoza?
To podział REDUKCYJNY: z jednej komórki 2n powstają cztery komórki n (gamety lub zarodniki). Zachodzi w dwóch etapach — mejozie I i II.
Dlaczego liczba chromosomów spada o połowę?
W mejozie I rozchodzą się całe chromosomy HOMOLOGICZNE (a nie chromatydy), więc każda komórka dostaje po jednym z każdej pary — stąd n.
Skąd bierze się zmienność?
Z dwóch źródeł: CROSSING-OVER (homologi wymieniają się fragmentami) oraz losowego rozejścia par homologów. Dlatego każda gameta jest inna, a rodzeństwo się różni.
Po co to organizmowi?
Redukcja do n jest konieczna, by po zapłodnieniu (n + n) znów powstało 2n. Bez tego liczba chromosomów podwajałaby się z pokolenia na pokolenie.
Po co Ci to na maturze:
odróżnianie mejozy od mitozy, rola crossing-over i redukcja liczby chromosomów to klasyka cytologii i podstawa genetyki.
Zapamiętaj: mejoza daje cztery komórki o połowie chromosomów (2n→n), genetycznie różne dzięki crossing-over.
Teoria i wzory
Istota mejozy
Mejoza to podział redukcyjny: z jednej komórki powstają cztery komórki (haploidalne). Są to gamety lub zarodniki. Zachodzą dwa kolejne podziały (mejoza I i II), a DNA replikuje się tylko raz — przed mejozą I.
Źródła zmienności
- crossing-over — wymiana fragmentów między chromosomami homologicznymi w profazie I
- losowe rozchodzenie się chromosomów homologicznych do gamet
Liczba kombinacji gamet
Bez crossing-over liczba genetycznie różnych gamet z powodu losowego rozchodzenia wynosi: gdzie to liczba par chromosomów homologicznych (u człowieka ). Crossing-over dodatkowo tę liczbę zwiększa.
Oznaczenia: — liczba par chromosomów homologicznych, — liczba możliwych kombinacji chromosomów w gametach.
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Ile komórek i o jakiej liczbie chromosomów powstaje w mejozie?
Cztery komórki o połowie liczby chromosomów komórki macierzystej (2n→n).
›Co to crossing-over?
Wymiana fragmentów między chromosomami homologicznymi, która zwiększa zmienność genetyczną.
›Czym mejoza różni się od mitozy?
Mejoza redukuje liczbę chromosomów o połowę i daje cztery różne komórki; mitoza zachowuje liczbę i daje dwie identyczne.