Wirtualne laboratorium
Interaktywne eksperymenty z fizyki, chemii, biologii, geografii i matematyki — ucz się przez doświadczenie, nie tylko z opisu.
Fizyka
143 eksperymenty
Chemia
94 eksperymenty
Biologia
125 eksperymentów
Geografia
68 eksperymentów
Matematyka
98 eksperymentów
🏅 Eksperymenty noblowskie
Szlak noblowski — przełomowe doświadczenia z fizyki, chemii i biologii nagrodzone Noblem, ułożone w oś czasu.
✦ Przełomy matematyczne
Medale Fieldsa, Nagrody Abela i wielkie odkrycia — od mostów królewieckich po hipotezę Poincarégo, ułożone w oś czasu.
✦ Wielkie odkrycia geograficzne
Od pomiaru Ziemi przez Eratostenesa po modele klimatu — Magellan, Kolumb, Wegener, Amundsen, Everest i Rów Mariański w osi czasu.
Pełna mapa
Wszystkie eksperymenty (528) ułożone według przedmiotów i działów.
Fizyka18 działów
Astrofizyka
- Prawa Keplera
- Prędkości kosmiczne (I i II)
- Orbita satelity — wysokość, prędkość, okres
- Diagram Hertzsprunga-Russella — ewolucja gwiazd
- Barwa gwiazdy — prawo Stefana-Boltzmanna i Wiena
- Paralaksa — odległości do gwiazd
- Efekt Dopplera — przesunięcie ku czerwieni
- Prawo Hubble’a — rozszerzanie Wszechświata
- Czarna dziura — promień Schwarzschilda
- Siła pływowa i granica Roche’a
- Jasność obserwowana a odległość
- Wykrywanie egzoplanet — metoda prędkości radialnych
- Supermasywna czarna dziura w centrum Galaktyki
- Przyspieszające rozszerzanie Wszechświata
- Pulsary — kosmiczne latarnie morskie
- Promieniowanie tła (CMB) — echo Wielkiego Wybuchu
- Waga na ciałach Układu Słonecznego
- Fazy Księżyca — geometria
- Zaćmienia — geometria
Fizyka — poziom akademicki
- Rozpad alfa i tunelowanie kwantowe
- Krzywa energii wiązania (wzór Weizsäckera)
- Reakcja łańcuchowa i masa krytyczna
- Szereg promieniotwórczy i równowaga wiekowa
- Miony z atmosfery — dowód dylatacji czasu
- Relatywistyczny efekt Dopplera (redshift)
- Soczewkowanie grawitacyjne — ugięcie światła
- Doświadczenie Sterna-Gerlacha — kwantowanie spinu
Fizyka atomowa
- Rozpad promieniotwórczy — okres połowicznego rozpadu i wzór N = N₀(½)^(t/T)
- Model atomu — poziomy energetyczne i widmo
- Zjawisko fotoelektryczne
- Fala de Broglie’a — dualizm materii
- Zasada nieoznaczoności Heisenberga
- Doświadczenie Davissona-Germera — fale materii
- Efekt Comptona — foton ma pęd
- Doświadczenie Francka-Hertza — skwantowane poziomy
- Chłodzenie laserowe atomów
- Laser — emisja wymuszona
- Mikroskop tunelowy STM — widzimy atomy
- Efekt Zeemana — linie widmowe w polu magnetycznym
Fizyka jądrowa
- Defekt masy i energia wiązania
- Rozszczepienie a synteza jądrowa
- Reakcje jądrowe — bilans i rodzaje rozpadu
- Datowanie izotopowe — okres połowicznego rozpadu
- Promieniowanie jądrowe — przenikliwość i osłony
- Rozpraszanie Rutherforda — odkrycie jądra
- Oscylacje neutrin — dowód na masę
- Odkrycie neutronu — izotopy tego samego pierwiastka
- Antymateria — odkrycie pozytonu
- Neutrino — cząstka widmo, która przenika wszystko
Fizyka współczesna — poza programem
- Dwie szczeliny dla pojedynczych elektronów
- GPS a teoria względności
- Nadprzewodnictwo i efekt Meissnera
- Podwójne wahadło — chaos deterministyczny
- Fale grawitacyjne — zlewające się czarne dziury (LIGO)
- Splątanie kwantowe i nierówności Bella
- Bozon Higgsa — skąd cząstki mają masę
- Sieci neuronowe — fizyka za sztuczną inteligencją
- „Kot Schrödingera" — superpozycja kwantowa
Mechanika
- Rzut poziomy
- Zderzenia — zasada zachowania pędu
- Zasada zachowania energii — energia potencjalna i kinetyczna
- Druga zasada dynamiki — wzór F = ma, siła, masa, przyspieszenie
- Prawo Hooke'a — siła sprężystości i wzór F = kx
- Ruch po okręgu — siła dośrodkowa i wzór F = mv²/r
- Pierwsza zasada dynamiki — bezwładność
- Trzecia zasada dynamiki — akcja i reakcja
Optyka
- Soczewka skupiająca — gdzie powstanie obraz?
- Załamanie i odbicie światła — prawo Snella
- Zwierciadła kuliste — wklęsłe i wypukłe
- Rozszczepienie światła w pryzmacie
- Kamera otworkowa (camera obscura)
- Mieszanie barw — RGB i CMY
- Oko i wady wzroku
- Dlaczego niebo jest niebieskie
- Barwy przedmiotów
- Dyfrakcja i interferencja światła
- Polaryzacja światła
- Światłowód
- Niebieska dioda LED — energia fotonu z przerwy energetycznej
- Mikroskopia super-rozdzielcza — omijanie granicy dyfrakcji
- Dyfrakcja rentgenowska — prawo Bragga
- Efekt Czerenkowa — błękitna poświata reaktorów
- Attosekundowe błyski — najszybsza kamera świata
Chemia16 działów
Biochemia
- Aminokwasy i wiązanie peptydowe
- Cukry — budowa i właściwości redukujące
- Białka — denaturacja i reakcje charakterystyczne
- Kwasy nukleinowe — komplementarność DNA
- Lipidy — nasycone kontra nienasycone
- CRISPR — precyzyjne nożyce do genów
- GFP — białko zielonej fluorescencji
- AlphaFold — przewidywanie struktury białek
- Kriomikroskopia elektronowa — zamrozić życie w kadrze
Wiązania chemiczne
- Wiązania chemiczne a elektroujemność
- Typy wiązań — decyduje elektroujemność
- Wiązania wodorowe — dlaczego woda wrze wysoko
- Hybrydyzacja i VSEPR — kształt cząsteczki
- Polarność cząsteczki — geometria rządzi
- Fullereny C₆₀ — węgiel w kształcie piłki
- Grafen — węgiel w jednej warstwie
- Maszyny molekularne — silniki z pojedynczych cząsteczek
Biologia21 działów
Biochemia
- Wykrywanie skrobi — próba jodowa (płyn Lugola)
- Próba biuretowa — wykrywanie białka
- Próba Trommera — wykrywanie cukrów redukujących
- Chromatografia barwników roślinnych — rozdział chlorofilu i karotenów
- Wykrywanie witaminy C — doświadczenie z jodyną
- Woda — właściwości ważne dla życia
- Priony — zakaźne białko
Genetyka
- Krzyżówka Mendla — skąd bierze się stosunek 3:1?
- Dziedziczenie grup krwi AB0 — allele wielokrotne i kodominacja
- Krzyżówka dwugenowa — II prawo Mendla i stosunek 9:3:3:1
- Synteza białka — transkrypcja, translacja i kod genetyczny
- Prawo Hardy'ego-Weinberga — częstości alleli i genotypów
- Dziedziczenie sprzężone z płcią — daltonizm i chromosomy X, Y
- Mapy genetyczne — częstość rekombinacji
- Podwójna helisa DNA — struktura życia
- Telomery i telomeraza — zegar starzenia komórki
- Reakcja PCR — powielanie DNA
- Interferencja RNA — wyciszanie genów
- Sekwencjonowanie DNA — metoda Sangera
- Naprawa DNA — jak komórka naprawia uszkodzenia
Geografia11 działów
Atmosfera
- Wiatr halny (fen) — dlaczego jest ciepły i suchy
- Cyrkulacja atmosferyczna i efekt Coriolisa
- Fronty atmosferyczne — jaka pogoda?
- Klimatogram — rozpoznaj klimat
- Bryza — dobowa cyrkulacja morze–ląd
- Ogólna cyrkulacja atmosfery — komórki Hadleya, Ferrela i polarna
- Adiabatyczne ochładzanie — poziom kondensacji i chmury
- Wiatr geostroficzny — równowaga sił
Geografia astronomiczna
- Wysokość Słońca nad horyzontem — wzór i górowanie
- Pory roku i oświetlenie Ziemi — nachylenie osi ziemskiej
- Strefy czasowe i czas słoneczny — 15° to jedna godzina
- Insolacja a kąt padania promieni słonecznych
- Fazy Księżyca i zaćmienia
- Pomiar obwodu Ziemi — Eratostenes
- Opłynięcie Ziemi — Magellan i Elcano
- Zdobycie biegunów — Amundsen
Matematyka10 działów
Analiza matematyczna
- Złota liczba i ciąg Fibonacciego
- Liczba e — granica i procent składany
- Paradoks Zenona — Achilles i żółw
- Szereg harmoniczny — rozbieżność
- Twierdzenie o wartości pośredniej
- Metoda Newtona — szukanie pierwiastków
- Problem bazylejski — π w sumie odwrotności kwadratów
- Fibonacci i kąt złoty w przyrodzie
- Suma 1+2+3+... = -1/12
- Róg Gabriela — skończona objętość, nieskończone pole
- Brachistochrona
- Krzywa łańcuchowa (katenaria)
Geometria
- Hipoteza Poincarégo
- Wstęga Möbiusa
- Złoty podział
- Krzywe stożkowe
- Paradoks Banacha-Tarskiego
- Twierdzenie Pitagorasa — dowody wizualne
- Wzór Eulera dla wielościanów
- Spirala Teodorosa — pierwiastki geometrycznie
- Twierdzenie Talesa — dowód
- Przekształcenia geometryczne
- Kwadratura koła — dlaczego jest niemożliwa
- Konstrukcje cyrklem i linijką
- Problem trzech ciał
- Geometria nieeuklidesowa
- Butelka Kleina — powierzchnia bez wnętrza
- Twierdzenie o włochatej kuli
- Twierdzenie o punkcie stałym Brouwera
- Twierdzenie Picka
- Trójkąt Reuleaux
- Twierdzenie Morleya
- Twierdzenie o kanapce z szynką
Prawdopodobieństwo
- Problem Monty Halla — słynny paradoks
- Paradoks urodzinowy
- Liczba π metodą Monte Carlo
- Krzywa Gaussa i centralne twierdzenie graniczne
- Igła Buffona — π z rzutów igłą
- Równowaga Nasha — dylemat więźnia
- Prawdopodobieństwo geometryczne
- Paradoks Simpsona
- Twierdzenie Bayesa — paradoks testu
- Prawo Benforda — pierwsza cyfra
- Twierdzenie Arrowa — nie ma idealnych wyborów
- Problem sekretarki — reguła 37%
- Sto więźniów i pudełka
- Deska Galtona
- Paradoks hazardzisty
Teoria grafów
- Mosty królewieckie — narodziny teorii grafów
- Twierdzenie o czterech barwach
- Problem komiwojażera — P kontra NP
- Cykl Hamiltona a droga Eulera
- Algorytmy sortowania — złożoność
- Problem plecakowy — optymalizacja
- Paradoks przyjaźni
- Problem stopu (Turing) — granice komputerów
- Twierdzenie Ramseya — porządek w chaosie
- Kostka Rubika — matematyka grup
Teoria liczb
- Nieskończoności Cantora
- Wielkie Twierdzenie Fermata
- Hipoteza Riemanna
- Hotel Hilberta — nieskończoność w praktyce
- Sito Eratostenesa
- Twierdzenie Gödla o niezupełności
- Indukcja matematyczna — efekt domina
- Liczby doskonałe
- Liczby pierwsze Mersenne'a
- Kod Graya
- Niewymierność √2 — dowód nie wprost
- Liczby przestępne — π i e
- Spirala Ulama — wzory wśród liczb pierwszych
- Problem Collatza (3n+1)
- Liczba Grahama — większa niż da się zapisać
- Paradoks Russella
- π zawiera wszystko — liczby normalne