NexTutor
Wirtualne laboratorium/Biologia/Ewolucja/Dobór naturalny — mechanizm ewolucji na przykładzie ciem

Dobór naturalny — mechanizm ewolucji na przykładzie ciem

Co zrobimy: Ustawimy środowisko (jasną lub ciemną korę) i prześledzimy, jak przez kolejne pokolenia zmienia się udział jasnych i ciemnych ciem w populacji.

Co widzisz na ekranie: Tło z korą i populację ciem obu barw, drapieżnika częściej chwytającego gorzej zamaskowane osobniki, przełącznik środowiska i suwak pokoleń. Wykres obok pokazuje częstość cechy przez pokolenia. Odczyty: środowisko, udział fenotypów, pokolenie i kierunek doboru.

Biologia · Ewolucja · Dobór naturalny (BIO.GEN.04)
Liczba pokoleń (selekcja iterowana od p₀ = 70% jasnych)pokolenie 0
Na ciemnym tle jasne ćmy są łatwiej zauważane przez ptaki. Po wielu pokoleniach populacja będzie:
tło
ciemna kora
jasne
70%
ciemne
30%
pokolenie
0
kierunek
→ ku ciemnym
lepiej przystosowany
ciemny

Co się właśnie stało?

Na ciemnym tle jasne ćmy były łatwiej wypatrywane przez ptaki i ginęły częściej. Po kilku pokoleniach populacja stała się w większości ciemna — mimo że żadna ćma się nie „przemalowała".

Trzy warunki doboru naturalnego:

(1) w populacji istnieje ZMIENNOŚĆ cechy (ćmy jasne i ciemne), (2) cecha jest DZIEDZICZNA, (3) różne warianty mają różną PRZEŻYWALNOŚĆ i sukces rozrodczy.

Jak działa mechanizm?

Osobniki lepiej przystosowane do środowiska (tu: lepiej zamaskowane) częściej przeżywają i zostawiają więcej potomstwa. Ich allele stają się w populacji coraz częstsze — z pokolenia na pokolenie częstość cechy się przesuwa.

Częstość jasnego fenotypu w kolejnym pokoleniu (selekcja na wj,wcw_j, w_c):

p=pwjpwj+(1p)wcp' = \dfrac{p\,w_j}{p\,w_j + (1-p)\,w_c}

Klasyczny przykład:

melanizm przemysłowy krępaka nabrzozaka — gdy kora drzew pokryła się sadzą, przewagę zyskały ćmy ciemne. To ewolucja obserwowalna „na żywo".

Ważne:

dobór działa na POPULACJĘ, nie na pojedynczego osobnika — to proporcje w populacji się zmieniają, a nie cechy jednej ćmy.

Po co Ci to na maturze:

warunki i mechanizm doboru naturalnego, przykłady (melanizm, oporność bakterii) oraz odróżnianie doboru od dryfu to rdzeń działu ewolucja.

Zapamiętaj: dobór naturalny to zmiana częstości dziedzicznej cechy w populacji, bo lepiej przystosowane osobniki zostawiają więcej potomstwa. Zmienia się populacja, nie osobnik.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Najczęstsze pytania

Na czym polega dobór naturalny?

Na tym, że osobniki lepiej przystosowane do środowiska częściej przeżywają i się rozmnażają, przez co ich dziedziczne cechy stają się w populacji częstsze.

Jakie warunki muszą być spełnione, by zachodził dobór naturalny?

Zmienność cechy w populacji, dziedziczność tej cechy oraz różnice w przeżywalności i sukcesie rozrodczym.

Co to melanizm przemysłowy?

Wzrost udziału ciemnych ciem po pokryciu kory drzew sadzą — klasyczny, obserwowalny przykład doboru naturalnego.