Co zrobimy: Ustawimy środowisko (jasną lub ciemną korę) i prześledzimy, jak przez kolejne pokolenia zmienia się udział jasnych i ciemnych ciem w populacji.
Co widzisz na ekranie: Tło z korą i populację ciem obu barw, drapieżnika częściej chwytającego gorzej zamaskowane osobniki, przełącznik środowiska i suwak pokoleń. Wykres obok pokazuje częstość cechy przez pokolenia. Odczyty: środowisko, udział fenotypów, pokolenie i kierunek doboru.
Co się właśnie stało?
Na ciemnym tle jasne ćmy były łatwiej wypatrywane przez ptaki i ginęły częściej. Po kilku pokoleniach populacja stała się w większości ciemna — mimo że żadna ćma się nie „przemalowała".
Trzy warunki doboru naturalnego:
(1) w populacji istnieje ZMIENNOŚĆ cechy (ćmy jasne i ciemne), (2) cecha jest DZIEDZICZNA, (3) różne warianty mają różną PRZEŻYWALNOŚĆ i sukces rozrodczy.
Jak działa mechanizm?
Osobniki lepiej przystosowane do środowiska (tu: lepiej zamaskowane) częściej przeżywają i zostawiają więcej potomstwa. Ich allele stają się w populacji coraz częstsze — z pokolenia na pokolenie częstość cechy się przesuwa.
Częstość jasnego fenotypu w kolejnym pokoleniu (selekcja na ):
Klasyczny przykład:
melanizm przemysłowy krępaka nabrzozaka — gdy kora drzew pokryła się sadzą, przewagę zyskały ćmy ciemne. To ewolucja obserwowalna „na żywo".
Ważne:
dobór działa na POPULACJĘ, nie na pojedynczego osobnika — to proporcje w populacji się zmieniają, a nie cechy jednej ćmy.
Po co Ci to na maturze:
warunki i mechanizm doboru naturalnego, przykłady (melanizm, oporność bakterii) oraz odróżnianie doboru od dryfu to rdzeń działu ewolucja.
Zapamiętaj: dobór naturalny to zmiana częstości dziedzicznej cechy w populacji, bo lepiej przystosowane osobniki zostawiają więcej potomstwa. Zmienia się populacja, nie osobnik.
Na tym, że osobniki lepiej przystosowane do środowiska częściej przeżywają i się rozmnażają, przez co ich dziedziczne cechy stają się w populacji częstsze.
Zmienność cechy w populacji, dziedziczność tej cechy oraz różnice w przeżywalności i sukcesie rozrodczym.
Wzrost udziału ciemnych ciem po pokryciu kory drzew sadzą — klasyczny, obserwowalny przykład doboru naturalnego.