Bilans wodny — rola ADH

Co się właśnie stało?

Wprowadziliśmy odwodnienie. Wzrosła osmolarność osocza (krew stała się „bardziej stężona"), receptory w podwzgórzu to wykryły, a przysadka wyrzuciła więcej ADH. Nerki zaczęły odzyskiwać wodę i mocz się zagęścił.

Zasada homeostazy wodnej:

ADH (wazopresyna) zwiększa przepuszczalność kanalików nerkowych dla wody (wbudowuje akwaporyny), więc więcej wody wraca do krwi zamiast uciekać z moczem.

A przy przewodnieniu?

Osmolarność osocza spada, wydzielanie ADH maleje, kanaliki przepuszczają mniej wody z powrotem — dostajesz dużo rozcieńczonego moczu. To ta sama pętla, tylko w drugą stronę:

Sprzężenie zwrotne ujemne:

To klasyczne ujemne sprzężenie zwrotne — odchylenie od normy (odwodnienie) uruchamia reakcję, która to odchylenie koryguje (oszczędzanie wody). Dzięki temu osmolarność osocza trzyma się blisko $\approx 290\,\text{mOsm/kg}$.

Po co Ci to na maturze:

Zadania o ADH sprowadzają się do jednej pętli: odwodnienie → więcej ADH → gęstszy mocz; przewodnienie → mniej ADH → rzadszy mocz. Ten sam schemat tłumaczy działanie moczopędnych, cukrzycę prostą (moczówkę) i skutki alkoholu (hamuje ADH → odwadnia).

Zapamiętaj: odwodnienie → ↑ADH → ↑resorpcja wody → mocz zagęszczony. ADH każe nerkom oszczędzać wodę — to strażnik homeostazy wodnej.