Zmysły — recepcja bodźców

Co się właśnie stało?

Każdy narząd zmysłu ma receptory czułe na jeden, swoisty rodzaj bodźca. Bodziec pobudza receptor, ten zamienia go na impuls nerwowy, a nerw prowadzi sygnał do mózgu, gdzie powstaje wrażenie.

Zasada swoistości receptorów:

— receptor reaguje tylko na „swój" bodziec: $\text{światło}\to\text{oko}$, $\text{dźwięk}\to\text{ucho}$, $\text{zapach}\to\text{nos}$, $\text{dotyk}\to\text{skóra}$.

Co to znaczy w praktyce?

Światło odbierają fotoreceptory siatkówki — pręciki (widzenie w słabym świetle) i czopki (barwy). Dźwięk pobudza komórki słuchowe (rzęsate) w ślimaku ucha, zapach — receptory węchowe w nosie, a dotyk — mechanoreceptory skóry. Silniejszy bodziec → więcej impulsów na sekundę biegnie do mózgu:

Dlaczego ucho nie „widzi", a oko nie „słyszy"?

Bo receptor każdego narządu jest wyspecjalizowany w odbiorze jednej formy energii. Fotoreceptor nie reaguje na falę dźwiękową, a komórka słuchowa — na światło. Dlatego bodziec zawsze trafia do swojego, właściwego receptora.

Po co Ci to na maturze:

Pytania o zmysły to zwykle dopasowanie: bodziec → narząd → receptor. Chwyt: zapamiętaj cztery pary (światło–oko, dźwięk–ucho, zapach–nos, dotyk–skóra) i nazwy receptorów (fotoreceptory, komórki słuchowe, węchowe, mechanoreceptory).

Zapamiętaj: każdy bodziec ma swój swoisty receptor — światło odbiera oko (siatkówka), dźwięk ucho, zapach nos, dotyk skóra. Bodziec → receptor → impuls → mózg.