NexTutor
Wirtualne laboratorium/Biologia/Fizjologia roślin/Fototropizm — auksyny kierują wzrostem

Fototropizm — auksyny kierują wzrostem

Zmieniaj kierunek światła. Auksyny gromadzą się po zacienionej stronie pędu i przyspieszają tam wzrost, więc pęd wygina się w stronę światła (fototropizm dodatni).

Biologia · Fizjologia roślin · Fototropizm i auksyny (BIO.FIZR.PP.04)
Kierunek światła θ\theta-45 °
Czas ekspozycji tt6 h
Roślina rośnie w stronę światła dzięki…
kierunek θ
-45°
auksyny (cień)
85%
wygięcie φ
13°
czas t
6 h

Co się właśnie stało?

Światło pada z boku, a pęd wygina się w jego stronę. To fototropizm dodatni — sterowany hormonem wzrostu, auksyną.

Mechanizm (hipoteza Cholodnego–Wenta):

Auksyny wędrują na stronę zacienioną pędu, a szybkość wydłużania komórek jest wprost proporcjonalna do ich stężenia:

vwzrostu    [auksyna]v_{\text{wzrostu}} \;\propto\; [\text{auksyna}]

Strona zacieniona rośnie szybciej niż oświetlona, więc pęd wygina się ku światłu.

Od czego zależy wygięcie?

φ    ([A]cienˊ[A]sˊwiatło)t\varphi \;\propto\; \big([A]_{\text{cień}} - [A]_{\text{światło}}\big)\cdot t

Im większa asymetria światła (większy kąt boczny) i im dłuższa ekspozycja, tym mocniejsze wygięcie. Przy świetle padającym z góry (θ=0\theta = 0) auksyny rozkładają się równomiernie i siewka rośnie prosto.

A korzeń?

Korzeń reaguje na te same auksyny odwrotnie — duże stężenie hamuje jego wzrost. Dlatego korzeń wygina się od światła (fototropizm ujemny) i w dół, ku sile grawitacji (geotropizm dodatni).

Po co Ci to na maturze:

Zadania o tropizmach lubią pytać „dzięki czemu?" — odpowiedź to zawsze nierównomierny rozkład auksyn, nie grawitacja i nie „światło samo w sobie". Chwyt: wskaż stronę zacienioną → tam więcej auksyn → tam szybszy wzrost → wygięcie ku światłu.

Zapamiętaj: auksyny gromadzą się po stronie zacienionej i tam przyspieszają wzrost — dlatego pęd wygina się ku światłu (fototropizm dodatni).

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Najczęstsze pytania

Dlaczego roślina rośnie ku światłu?

Auksyny po stronie zacienionej wydłużają komórki, wyginając pęd ku światłu.

Co to auksyny?

Hormony roślinne regulujące wzrost wydłużeniowy komórek.

Co to fototropizm ujemny?

Wzrost od światła — tak reagują korzenie.