Wirtualne laboratorium/Biologia/Genetyka/Dziedziczenie grup krwi AB0 — allele wielokrotne i kodominacja
Nobel 1930 — Landsteiner

Dziedziczenie grup krwi AB0 — allele wielokrotne i kodominacja

Co zrobimy: Skrzyżujemy rodziców o wybranych grupach krwi i sprawdzimy, jakie grupy mogą mieć ich dzieci.

Co widzisz na ekranie: Rodziców z genotypem i grupą krwi, z których gamety wpadają do szachownicy Punnetta 2×2; przełączniki genotypów obojga rodziców. Pola tabeli zabarwiają się według grupy krwi dziecka (A, B, AB, 0). Odczyty: gamety, możliwe genotypy i grupy krwi potomstwa oraz ich procenty.

Dziedziczenie grup krwi AB0 — allele wielokrotne i kodominacja
Biologia · Genetyka · Grupy krwi AB0 (BIO.GEN.01)
Rodzice: grupa A (Iᴬi) × grupa B (Iᴮi) — jakie grupy krwi mogą mieć dzieci?
genotypy
Iᴬi × Iᴮi
grupy rodz.
A × B
gamety
Iᴬ,i × Iᴮ,i
grupy dzieci
—
procenty
—
🎯 Wyzwanie: czy taka grupa jest możliwa?
seria: 0

Dam Ci parę rodziców i jedną grupę krwi — rozstrzygnij, czy dziecko może ją mieć (bez szachownicy).

Co się właśnie stało?

Z rodziców o grupie A i B wyszły dzieci wszystkich czterech grup — A, B, AB i 0. Zaskakujące, ale w pełni zgodne z genetyką.

Trzy allele jednego genu:

grupę krwi wyznaczają trzy allele — Iᴬ, Iᴮ oraz i. To przykład alleli WIELOKROTNYCH (gen ma więcej niż dwie wersje, choć osobnik ma tylko dwie).

Kto kogo maskuje?

Iᴬ i Iᴮ są KODOMINUJĄCE — jeśli spotkają się razem (IᴬIᴮ), ujawniają się OBA naraz, dając grupę AB. Allel i jest recesywny — grupa 0 to genotyp ii.

IAIA, IAi→AIBIB, IBi→BIAIB→ABii→0I^A I^A,\ I^A i \to A \quad I^B I^B,\ I^B i \to B \quad I^A I^B \to AB \quad ii \to 0

Skąd wszystkie grupy z A×B?

Rodzic A (Iᴬi) daje gamety Iᴬ lub i; rodzic B (Iᴮi) daje Iᴮ lub i. Kombinacje: IᴬIᴮ (AB), Iᴬi (A), Iᴮi (B), ii (0) — po jednym z każdej grupy.

Po co Ci to na maturze:

allele wielokrotne, kodominacja i krzyżówki grup krwi to częsty motyw genetyki. Chwyt: wypisz allele rodziców, zrób szachownicę, przypisz grupy wg reguł.

Zapamiętaj: grupę krwi kodują trzy allele; Iᴬ i Iᴮ są kodominujące (razem = AB), a i jest recesywne (ii = grupa 0). Dlatego rodzice A i B mogą mieć dziecko każdej grupy.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Spodobał Ci się eksperyment? Udostępnij go.

Jest darmowy — podeślij znajomym ze szkoły.

Teoria i wzory

Allele wielokrotne

O grupie krwi AB0 decyduje jeden gen mający trzy allele: IAI^A, IBI^B oraz ii. To przykład alleli wielokrotnych.

Dominacja i kodominacja

  • IAI^A i IBI^B są dominujące nad ii
  • IAI^A i IBI^B są względem siebie kodominujące (ujawniają się oba naraz)

Genotypy a grupy krwi

  • grupa A: IAIAI^A I^A lub IAiI^A i
  • grupa B: IBIBI^B I^B lub IBiI^B i
  • grupa AB: IAIBI^A I^B (kodominacja)
  • grupa 0: i ii\,i (recesywna)

Przykład zależności

Rodzice o grupach A i B mogą mieć dziecko z grupą 0 — jeśli oboje są nosicielami ii (IAi×IBiI^A i \times I^B i), możliwy jest genotyp i ii\,i.

Oznaczenia: IA,IBI^A, I^B — allele kodominujące, ii — allel recesywny.

Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.

Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.

Uczysz w klasie albo korepetujesz? Prowadź uczniów w NexTutor →

Najczęstsze pytania

›

Jakie allele decydują o grupie krwi AB0?

Trzy allele jednego genu: IA, IB (kodominujące) oraz i (recesywny) — to przykład alleli wielokrotnych.

›

Dlaczego istnieje grupa AB?

Bo allele IA i IB są kodominujące — gdy wystąpią razem (IAIB), ujawniają się oba naraz.

›

Czy rodzice o grupach A i B mogą mieć dziecko z grupą 0?

Tak — jeśli oboje są nosicielami allelu i (IAi × IBi), dziecko może odziedziczyć ii, czyli grupę 0.

Teoria (klasa): BIO.4.2.2 → Lekcja maturalna: BIO.M.7.2 → Tablica maturalna: Grupy krwi AB0 — zgodność →

Powiązane eksperymenty

Dziedziczenie sprzężone z płcią — daltonizm i chromosomy X, Y →Składniki krwi →Krzyżówka dwugenowa — II prawo Mendla i stosunek 9:3:3:1 →Krzyżówka Mendla — skąd bierze się stosunek 3:1? →