Prawo Hardy'ego-Weinberga — częstości alleli i genotypów
Co zrobimy: Będziemy zmieniać częstość allelu recesywnego w populacji i obliczać, jaki odsetek osobników to homozygoty i nosiciele danej cechy.
Co widzisz na ekranie: Populację osobników w trzech kolorach (AA, Aa, aa) w proporcjach p², 2pq i q² oraz suwak częstości allelu recesywnego q. Pasek pokazuje częstości alleli i genotypów. Odczyty: q, p, udziały AA, Aa (nosiciele) i aa oraz procent cechy recesywnej.
Co się właśnie stało?
Z 16% osobników o cesze recesywnej wyszło, że allel recesywny ma częstość 0,4 — a nosicieli (Aa) jest aż 48%. Cecha „ukryta" jest w populacji znacznie częstsza, niż widać.
Czym jest prawo Hardy'ego-Weinberga?
To model genetyki populacyjnej. Jeśli populacja jest w równowadze (brak doboru, mutacji, migracji, dryfu, losowe kojarzenie, duża liczebność), częstości alleli i genotypów są stałe i wiąże je równanie:
Co oznaczają składniki?
p² to częstość homozygot dominujących (AA), 2pq — heterozygot (Aa, nosicieli), q² — homozygot recesywnych (aa), czyli osobników z ujawnioną cechą recesywną.
Jak liczyć?
Zwykle znasz q² (odsetek osobników z cechą recesywną). Stąd: , potem p = 1 − q, a nosicieli policzysz jako 2pq.
Po co Ci to na maturze:
obliczanie częstości alleli i nosicieli z odsetka fenotypu recesywnego to typowe zadanie z genetyki populacyjnej (np. częstość nosicieli chorób recesywnych).
Zapamiętaj: p² + 2pq + q² = 1; z odsetka cechy recesywnej (q²) wyliczasz q = √q², a stąd resztę.
Najczęstsze pytania
›Jak brzmi równanie Hardy'ego-Weinberga?
p² + 2pq + q² = 1, gdzie p i q to częstości dwóch alleli (p + q = 1).
›Jak z odsetka cechy recesywnej obliczyć częstość allelu?
Odsetek osobników aa to q²; częstość allelu recesywnego to q = √q².
›Co oznacza składnik 2pq?
Częstość heterozygot (nosicieli) — osobników, którzy mają allel recesywny, ale go nie ujawniają.