Krzyżówka dwugenowa — II prawo Mendla i stosunek 9:3:3:1
Co zrobimy: Skrzyżujemy organizmy różniące się dwiema cechami i policzymy, w jakim stosunku pojawią się u potomstwa — sprawdzając II prawo Mendla.
Co widzisz na ekranie: Rodziców z genotypem dwóch genów, z których powstają cztery typy gamet wpadające do szachownicy Punnetta 4×4; przełączniki genotypów. Szesnaście pól zabarwia się według czterech fenotypów. Odczyty: typy gamet, stosunek genotypowy i fenotypowy (np. 9:3:3:1) oraz procenty.
Dam Ci krzyżówkę — rozpoznaj stosunek fenotypów potomstwa (bez wypełniania szachownicy).
Co się właśnie stało?
Z krzyżówki dwóch podwójnych heterozygot wyszły cztery typy potomstwa w stosunku 9:3:3:1. To podpis II prawa Mendla.
II prawo Mendla (prawo niezależnej segregacji):
allele różnych genów rozdzielają się do gamet NIEZALEŻNIE od siebie. Dlatego rodzic AaBb tworzy cztery równie prawdopodobne typy gamet:
Szachownica 4×4:
łącząc po cztery typy gamet obojga rodziców, dostajesz 16 kombinacji. Zliczając fenotypy (dwie cechy dominujące, jedna dominująca + jedna recesywna na dwa sposoby, obie recesywne) otrzymujesz:
Skąd akurat 9:3:3:1?
Bo każda cecha z osobna daje 3:1, a że dziedziczą się niezależnie, wyniki się mnożą: .
Po co Ci to na maturze:
krzyżówki dwugenowe i stosunek 9:3:3:1 to pewniak genetyki. Chwyt: wypisz 4 typy gamet każdego rodzica, wypełnij szachownicę 4×4, policz fenotypy.
Zapamiętaj: przy niezależnym dziedziczeniu dwóch cech krzyżówka AaBb × AaBb daje 9:3:3:1 — bo dwa niezależne 3:1 mnożą się przez siebie.
Teoria i wzory
II prawo Mendla
Allele różnych genów rozdzielają się do gamet niezależnie od siebie (prawo niezależnej segregacji) — pod warunkiem, że geny leżą na różnych chromosomach.
Skąd stosunek 9:3:3:1
Organizm tworzy cztery typy gamet: . W krzyżówce szachownica Punnetta ma pól. Ponieważ cechy dziedziczą się niezależnie, stosunki mnożą się:
Odczyt wyniku
- — obie cechy dominujące
- i — jedna dominująca, druga recesywna
- — obie recesywne
Oznaczenia: — allele dominujące dwóch genów, — odpowiadające allele recesywne.
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Co mówi II prawo Mendla?
Allele różnych genów rozdzielają się do gamet niezależnie od siebie (prawo niezależnej segregacji).
›Skąd bierze się stosunek 9:3:3:1?
Z krzyżówki AaBb × AaBb — dwie niezależne cechy, każda w stosunku 3:1, dają iloczyn (3:1)×(3:1) = 9:3:3:1.
›Ile typów gamet tworzy organizm AaBb?
Cztery: AB, Ab, aB, ab.