Krzyżówka dwugenowa — II prawo Mendla i stosunek 9:3:3:1
Co zrobimy: Skrzyżujemy organizmy różniące się dwiema cechami i policzymy, w jakim stosunku pojawią się u potomstwa — sprawdzając II prawo Mendla.
Co widzisz na ekranie: Rodziców z genotypem dwóch genów, z których powstają cztery typy gamet wpadające do szachownicy Punnetta 4×4; przełączniki genotypów. Szesnaście pól zabarwia się według czterech fenotypów. Odczyty: typy gamet, stosunek genotypowy i fenotypowy (np. 9:3:3:1) oraz procenty.
Co się właśnie stało?
Z krzyżówki dwóch podwójnych heterozygot wyszły cztery typy potomstwa w stosunku 9:3:3:1. To podpis II prawa Mendla.
II prawo Mendla (prawo niezależnej segregacji):
allele różnych genów rozdzielają się do gamet NIEZALEŻNIE od siebie. Dlatego rodzic AaBb tworzy cztery równie prawdopodobne typy gamet:
Szachownica 4×4:
łącząc po cztery typy gamet obojga rodziców, dostajesz 16 kombinacji. Zliczając fenotypy (dwie cechy dominujące, jedna dominująca + jedna recesywna na dwa sposoby, obie recesywne) otrzymujesz:
Skąd akurat 9:3:3:1?
Bo każda cecha z osobna daje 3:1, a że dziedziczą się niezależnie, wyniki się mnożą: .
Po co Ci to na maturze:
krzyżówki dwugenowe i stosunek 9:3:3:1 to pewniak genetyki. Chwyt: wypisz 4 typy gamet każdego rodzica, wypełnij szachownicę 4×4, policz fenotypy.
Zapamiętaj: przy niezależnym dziedziczeniu dwóch cech krzyżówka AaBb × AaBb daje 9:3:3:1 — bo dwa niezależne 3:1 mnożą się przez siebie.
Najczęstsze pytania
›Co mówi II prawo Mendla?
Allele różnych genów rozdzielają się do gamet niezależnie od siebie (prawo niezależnej segregacji).
›Skąd bierze się stosunek 9:3:3:1?
Z krzyżówki AaBb × AaBb — dwie niezależne cechy, każda w stosunku 3:1, dają iloczyn (3:1)×(3:1) = 9:3:3:1.
›Ile typów gamet tworzy organizm AaBb?
Cztery: AB, Ab, aB, ab.