NexTutor
Wirtualne laboratorium/Biologia/Genetyka/Mapy genetyczne — częstość rekombinacji

Mapy genetyczne — częstość rekombinacji

Im dalej od siebie leżą dwa geny na chromosomie, tym częściej crossing-over je rozdziela. Częstość rekombinantów (w %) w przybliżeniu równa się odległości w centymorganach (1 cM ≈ 1% rekombinantów), maksymalnie do ~50%. Geny sprzężone (blisko) dają mniej niż 50% rekombinantów; geny na różnych chromosomach — zawsze ~50%. Zmień odległość i liczbę potomstwa.

Biologia · Genetyka · Mapy genetyczne (BIO.GEN)
Odległość między genami dd35 cM
Liczba potomstwa NN1000 szt.
Dwa geny leżą blisko siebie na chromosomie. Rekombinantów będzie…
odległość d
35 cM
częstość RF
35 %
rekombinanty
350
rodzicielskie
650

Co się właśnie stało?

Przysunęliśmy geny A i B blisko siebie. Odcinek chromosomu między nimi zrobił się krótki, więc crossing-over rzadko go przecina — rekombinantów jest wyraźnie mniej niż połowa. To sprzężenie genów.

Częstość rekombinacji (RF):

RF%=rekombinantycałe potomstwo×100%RF\% = \dfrac{\text{rekombinanty}}{\text{całe potomstwo}} \times 100\%

— to udział potomków, u których allele A i B rozeszły się inaczej niż u rodzica. RF mierzymy, licząc potomstwo o nowych kombinacjach cech.

1 centymorgan (cM):

1cM1% RF(max 50%)1\,\text{cM} \approx 1\%\ RF \quad(\text{max } 50\%)

Odległość genów na mapie genetycznej wyrażamy w cM: 1 cM to średnio 1% rekombinantów. Z częstości rekombinacji dla wielu par genów budujemy mapę genetyczną — układamy geny w kolejności i podajemy odstępy między nimi.

Dlaczego sufit to 50%?

Geny bardzo daleko od siebie — albo na różnych chromosomach — dziedziczą się niezależnie (II prawo Mendla), więc rekombinantów jest dokładnie tyle co rodzicielskich: 50%. Częstość rekombinacji nie może tego przekroczyć, dlatego pasek RF nasyca się na 50%.

Po co Ci to na maturze:

RF = rekombinanty / całe potomstwo · 100%, a 1 cM ≈ 1% RF — z tego liczysz odległości i budujesz mapy genetyczne. Chwyt: policz potomstwo o nowych kombinacjach cech, podziel przez wszystkie, i odczytaj cM (pamiętając o suficie 50%).

Zapamiętaj: im bliżej siebie leżą geny, tym silniejsze sprzężenie i mniej rekombinantów; RF ≈ odległość w cM, ale nigdy nie przekroczy 50%.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Najczęstsze pytania

Co to centymorgan?

Jednostka odległości genetycznej: 1 cM odpowiada 1% rekombinantów w potomstwie. Służy do budowy map genetycznych.

Dlaczego bliskie geny rzadko się rozdzielają?

Bo między blisko leżącymi loci rzadko dochodzi do crossing-over — są sprzężone i najczęściej dziedziczone razem.

Co to crossing-over?

Wymiana odcinków między chromosomami homologicznymi w profazie I mejozy — źródło rekombinacji genetycznej.