NexTutor
Wirtualne laboratorium/Biologia/Genetyka/Sekwencjonowanie DNA — metoda Sangera
Nobel 1980 — Sanger, Gilbert

Sekwencjonowanie DNA — metoda Sangera

Rozszerzenie tematu budowy DNA i biotechnologii. Metoda Sangera tworzy fragmenty DNA urywane na kolejnych zasadach; ułożone według rosnącej długości („drabinka") pozwalają odczytać dokładną kolejność nukleotydów (A, T, C, G) w oryginalnej nici (Nobel chemia 1980).

Biologia · Genetyka · Sekwencjonowanie DNA (Nobel chemia 1980 · BIO.GEN)
Pozycja odczytu w sekwencji4 nt
Sekwencjonowanie DNA (metoda Sangera) pozwala odczytać:
pozycja
4 / 10
długość fragmentu
4 nt
odczytana zasada
G
sekwencja dotąd
ATCG

Co się właśnie stało?

Przesunąłeś odczyt na całą drabinkę fragmentów. Każdy fragment jest o jedną zasadę dłuższy od poprzedniego i kończy się inną zasadą — czytając je od najkrótszego do najdłuższego, złożyłeś pełną sekwencję.

Metoda Sangera (Nobel chemia 1980):

Do mieszaniny reakcyjnej dodaje się dideoksynukleotydy (ddATP, ddTTP, ddCTP, ddGTP), które losowo przerywają syntezę nici komplementarnej. Powstaje zestaw fragmentów urwanych na KOLEJNYCH pozycjach — po jednym fragmencie dla każdej długości od 1 do N.

Jak odczytuje się wynik?

Fragmenty rozdziela się wg długości (elektroforeza, 4 „ścieżki" A/T/C/G). Krótsze fragmenty wędrują dalej — w klasycznej drabince to najniższe pozycje. Zasada odczytu:

długosˊcˊ fragmentu  =  pozycja zasady w sekwencji\text{długość fragmentu} \;=\; \text{pozycja zasady w sekwencji}

Dlaczego to przełom?

Zanim można było poznać kolejność liter genetycznego kodu (A, T, C, G), niemożliwa była analiza mutacji, klonowanie genów czy Projekt Poznania Ludzkiego Genomu. Metoda Sangera (obok metody Maxama-Gilberta) otworzyła erę genomiki.

Po co Ci to na maturze:

Pytania o Sangera sprawdzają, czy rozumiesz, że sekwencjonowanie odczytuje KOLEJNOŚĆ zasad, nie ilość czy masę DNA. Chwyt: „długość fragmentu = pozycja w sekwencji, czytamy od najkrótszego".

Zapamiętaj: każda pozycja w drabince odpowiada jednej zasadzie — długość fragmentu koduje pozycję w sekwencji. Odczyt od najkrótszego do najdłuższego daje kolejność A, T, C, G.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Najczęstsze pytania

Co odczytuje sekwencjonowanie DNA?

Dokładną kolejność zasad azotowych (A, T, C, G) w nici DNA.

Jak działa metoda Sangera?

Tworzy fragmenty DNA różnej długości, urywane na kolejnych zasadach; ich uporządkowanie odtwarza sekwencję.

Do czego służy dziś sekwencjonowanie?

Do badań genetycznych, diagnostyki chorób dziedzicznych i medycyny spersonalizowanej.

Powiązane eksperymenty