Budowa bakterii — komórka prokariotyczna
Poznaj elementy komórki bakteryjnej. Bakteria to prokariont — jej DNA to nukleoid bez otoczki jądrowej; ma ścianę, może mieć plazmidy, rzęski i otoczkę, ale brak organelli błonowych.
Dam Ci element komórki — oceń, czy występuje w komórce bakterii (prokariont). Klucz: brak jądra i organelli błonowych.
Co się właśnie stało?
Podświetliliśmy nukleoid — kolistą nić DNA leżącą swobodnie w cytoplazmie. Bakteria nie owija swojego DNA w otoczkę jądrową, więc nie ma prawdziwego jądra.
Kluczowa cecha prokariontów:
Prokariont (bakteria) nie ma jądra komórkowego ani organelli otoczonych błoną (mitochondriów, retikulum, aparatu Golgiego). Materiał genetyczny — nukleoid — jest jeden i kolisty.
Co jeszcze ma komórka bakteryjna?
Ścianę komórkową i błonę, cytoplazmę z rybosomami, często (dodatkowe koliste DNA), rzęski (ruch) oraz otoczkę śluzową (ochrona). To wszystko bez jądra:
Dlaczego plazmidy są ważne?
Plazmidy niosą dodatkowe geny — np. oporność na antybiotyki — i bakterie mogą je przekazywać sobie nawzajem. Dlatego oporność rozprzestrzenia się tak szybko.
Po co Ci to na maturze:
Klasyczne zadanie: odróżnij prokarionta od eukarionta. Chwyt: szukaj jądra i organelli błonowych — jeśli ich nie ma, a DNA jest kolisty nukleoid, to bakteria (prokariont).
Zapamiętaj: bakteria to prokariont — materiał genetyczny to nukleoid (kolisty DNA bez otoczki jądrowej), brak jądra i organelli błonowych.
Teoria i wzory
Komórka prokariotyczna
Bakteria to prokariont — nie ma jądra komórkowego ani organelli otoczonych błoną (mitochondriów, siateczki, aparatu Golgiego).
Materiał genetyczny
Jej DNA to kolisty nukleoid leżący wprost w cytoplazmie, bez otoczki jądrowej. Dodatkowe, małe koliste cząsteczki DNA to plazmidy (np. z genami oporności).
Elementy budowy
- stałe: ściana komórkowa, błona komórkowa, cytoplazma, rybosomy, nukleoid
- dodatkowe: otoczka śluzowa, rzęski (ruch), fimbrie, plazmidy
Zasada
Brak organelli błonowych i jądra to główna różnica wobec komórki eukariotycznej. Procesy błonowe (np. oddychanie) zachodzą na błonie komórkowej.
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Co to nukleoid?
Obszar z kolistym DNA bakterii, bez otoczki jądrowej.
›Czym jest plazmid?
Mały, kolisty fragment DNA niosący np. geny oporności.
›Czy bakterie mają jądro?
Nie — są prokariotyczne, bez jądra i organelli błonowych.