Cykl wirusa — lityczny i lizogeniczny

Co się właśnie stało?

Wirus to bezwzględny pasożyt — sam się nie replikuje, musi wykorzystać komórkę gospodarza. W cyklu litycznym po wniknięciu DNA komórka masowo produkuje części wirusa, składa nowe wiriony, po czym pęka (liza) i uwalnia je do otoczenia — komórka ginie.

Dwa scenariusze:

W cyklu lizogenicznym DNA wirusa (profag) wbudowuje się do genomu gospodarza i jest kopiowane razem z jego DNA przy każdym podziale — komórka żyje, a wirus pozostaje utajony. Pod wpływem stresu profag może się „obudzić" i przejść w cykl lityczny.

Co to znaczy w praktyce?

Liczba wirionów uwolnionych z jednej komórki (burst) bywa liczona w setkach — dlatego infekcja rozprzestrzenia się lawinowo. Cykl lizogeniczny tłumaczy z kolei „ciche" nosicielstwo i nawroty niektórych infekcji wirusowych.

Po co Ci to na maturze:

Rozróżnienie cyklu litycznego i lizogenicznego to klasyk zadań z mikrobiologii. Chwyt: lityczny = komórka ginie od razu (liza), lizogeniczny = profag w genomie i utajenie. Umiej wskazać kolejność etapów i skutek dla komórki.

Zapamiętaj: lityczny niszczy komórkę i uwalnia wiriony; lizogeniczny wbudowuje profag do genomu i czeka. To ta sama informacja genetyczna — różni się tylko moment, w którym wirus „uderza".