Hormon wzrostu (GH)
Zmieniaj poziom hormonu wzrostu. GH z przysadki pobudza wzrost kości i tkanek: jego nadmiar w dzieciństwie daje gigantyzm, niedobór — karłowatość, a nadmiar u dorosłego — akromegalię.
Dam Ci poziom GH i etap życia — wskaż diagnozę (bez ustawiania sceny).
Co się właśnie stało?
Podniosłem poziom hormonu wzrostu u dziecka — sylwetka wystrzeliła powyżej pasa normy. Nadmiar GH, gdy chrząstki wzrostowe są jeszcze otwarte, daje gigantyzm.
Skąd bierze się GH i co robi:
Hormon wzrostu (somatotropina) wydziela przedni płat przysadki mózgowej. Pobudza on podziały w chrząstkach nasadowych kości długich oraz wzrost tkanek miękkich. To hormon białkowy — kluczowy w okresie dojrzewania.
Nadmiar czy niedobór — i kiedy:
Skutek zależy od tego, czy chrząstki wzrostowe są jeszcze otwarte (dzieciństwo), czy już zrośnięte (dorosłość):
U dorosłego kości długie nie wydłużą się już (nasady zrośnięte), więc nadmiar GH pogrubia je i rozrasta części dystalne: dłonie, stopy, żuchwę, łuki brwiowe — to akromegalia.
Po co Ci to na maturze:
Zadania o GH pytają zwykle o powiązanie: hormon → gruczoł → skutek nadmiaru/niedoboru. Chwyt: najpierw ustal etap życia (otwarte czy zrośnięte chrząstki), a potem kierunek zaburzenia. Gigantyzm i karłowatość to dzieciństwo, akromegalia to dorosłość.
Zapamiętaj: GH z przysadki napędza wzrost. Nadmiar u dziecka → gigantyzm, niedobór → karłowatość, nadmiar u dorosłego → akromegalia.
Teoria i wzory
Hormon wzrostu (GH)
Wydzielany przez przysadkę, pobudza wzrost kości na długość oraz rozwój tkanek i mięśni.
Skutki zaburzeń
- nadmiar w dzieciństwie (przed zrośnięciem chrząstek wzrostowych) → gigantyzm
- niedobór w dzieciństwie → karłowatość przysadkowa
- nadmiar u dorosłego (chrząstki już zrośnięte) → akromegalia (pogrubienie kości dłoni, stóp, twarzy)
Zasada
Skutek zależy od momentu zaburzenia: dopóki chrząstki wzrostowe są otwarte, nadmiar GH wydłuża kości; po ich zrośnięciu kości mogą już tylko grubieć.
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Do czego prowadzi nadmiar GH w dzieciństwie?
Do gigantyzmu — nadmiernego wzrostu ciała.
›A niedobór GH?
Do karłowatości przysadkowej.
›Co to akromegalia?
Skutek nadmiaru GH u dorosłego — pogrubienie kości dłoni, stóp i twarzy.