Ujemne sprzężenie zwrotne (oś hormonalna)

Co się właśnie stało?

Podniosłeś poziom hormonu tarczycy, a wydzielanie TSH spadło. Wysoki poziom hormonu hamuje podwzgórze i przysadkę — to właśnie ujemne sprzężenie zwrotne.

Ujemne sprzężenie zwrotne:

— produkt (hormon tarczycy) hamuje własne wytwarzanie. Gdy hormonu jest za mało, hamowanie słabnie, TSH rośnie i tarczyca produkuje go więcej. Korekta działa w obie strony.

Oś podwzgórze–przysadka–tarczyca:

Podwzgórze wydziela $\text{TRH}$, który pobudza przysadkę do wydzielania $\text{TSH}$, a ten pobudza tarczycę do produkcji T3/T4. Krążący hormon zwrotnie hamuje oba wyższe piętra:

Po co organizmowi homeostaza?

Homeostaza to stałość środowiska wewnętrznego — temperatury, poziomu glukozy, hormonów. Sprzężenie zwrotne utrzymuje te wielkości blisko wartości zadanej (SP), bo koryguje każde odchylenie, dodatnie i ujemne.

Po co Ci to na maturze:

Ujemne sprzężenie zwrotne to klucz do zadań o regulacji hormonalnej (tarczyca, kortyzol, cykl płciowy) i o homeostazie glukozy (insulina–glukagon). Chwyt: zapytaj „czy poziom rośnie, czy maleje", a potem odwróć kierunek dla sygnału sterującego.

Zapamiętaj: w ujemnym sprzężeniu zwrotnym wysoki poziom hormonu hamuje jego własne wydzielanie, a niski je pobudza — dzięki temu organizm wraca do wartości zadanej.