Praca serca — rzut minutowy
Serce w ciągu minuty tłoczy określoną objętość krwi — to rzut minutowy Q = HR·SV (częstość akcji serca × objętość wyrzutowa). Podczas wysiłku organizm zwiększa oba czynniki, więc rzut minutowy rośnie, dostarczając mięśniom więcej tlenu. Zmień HR i SV.
Co się właśnie stało?
Zasymulowaliśmy wysiłek: serce zaczęło bić szybciej i mocniej. Wzrosły jednocześnie częstość akcji serca i objętość wyrzutowa, więc rzut minutowy poszybował w górę.
Rzut minutowy serca:
— to ilość krwi, jaką serce przetłacza w ciągu jednej minuty. HR (heart rate) — częstość akcji serca (uderzenia/min), SV (stroke volume) — objętość wyrzutowa, czyli ilość krwi wypompowana przy pojedynczym skurczu (ml). W spoczynku Q wynosi ok. 5 l/min.
Co to znaczy w praktyce?
Gdy pracujące mięśnie potrzebują więcej tlenu, organizm zwiększa dopływ krwi na dwa sposoby naraz: podnosi częstość skurczów (HR) i objętość wyrzutową (SV). Ich iloczyn — rzut minutowy — może wzrosnąć nawet kilkukrotnie:
Czym jest objętość wyrzutowa?
To porcja krwi wyrzucana z komory podczas jednego skurczu. Silniejszy skurcz i lepsze wypełnienie komory (np. przy wysiłku) zwiększają SV — dlatego na scenie amplituda skurczu serca rośnie razem z SV.
Po co Ci to na maturze:
Q = HR · SV rozwiązuje większość zadań o wydolności układu krążenia. Chwyt: sprawdź, która składowa się zmienia (HR czy SV), a drugą potraktuj jako stałą — i przelicz, jak zmieni się Q.
Zapamiętaj: rzut minutowy to częstość razy objętość wyrzutowa — Q = HR · SV. Przy wysiłku rosną obie, więc krwi płynie znacznie więcej.
Najczęstsze pytania
›Co to rzut minutowy?
Objętość krwi tłoczonej przez serce w ciągu minuty: Q = HR·SV (częstość × objętość wyrzutowa).
›Jak organizm zwiększa dopływ krwi przy wysiłku?
Zwiększa częstość akcji serca (HR) i objętość wyrzutową (SV), a więc rzut minutowy, oraz rozszerza naczynia w pracujących mięśniach.
›Co to objętość wyrzutowa?
Ilość krwi wypompowana przez komorę serca w jednym skurczu (SV).