Mielina — szybkość przewodzenia
Dodaj osłonkę mielinową. Impuls „przeskakuje" między przewężeniami Ranviera (przewodzenie skokowe), co znacznie przyspiesza przewodzenie w porównaniu z włóknem bez mieliny.
Dam Ci docelową prędkość przewodzenia — dobierz mielinizację i średnicę aksonu tak, by ją uzyskać.
Co się właśnie stało?
Pogrubiłeś osłonkę mielinową, a prędkość impulsu gwałtownie wzrosła. Sygnał przestał pełznąć wzdłuż całej błony i zaczął „przeskakiwać" z węzła na węzeł.
Przewodzenie skokowe (saltatoryczne):
Osłonka mielinowa (wytwarzana przez komórki glejowe) izoluje elektrycznie akson. Depolaryzacja może zajść tylko w odsłoniętych węzłach Ranviera — przewężeniach między odcinkami mieliny. Impuls „przeskakuje" od węzła do węzła, zamiast przesuwać się w sposób ciągły.
Co jeszcze wpływa na prędkość?
Im większa — średnica aksonu, tym mniejszy opór wzdłużny i szybsze przewodzenie. Dlatego najszybsze włókna są zarówno grube, jak i mocno zmielinizowane:
Dlaczego to ma znaczenie?
Włókna bez mieliny przewodzą rzędu 0,5–2 m/s; grube włókna zmielinizowane nawet ok. 100–120 m/s. Utrata mieliny (np. w stwardnieniu rozsianym) spowalnia i zaburza przewodzenie impulsów.
Po co Ci to na maturze:
Klasyczne pytanie: dlaczego włókna zmielinizowane przewodzą szybciej. Odpowiedź w trzech słowach: izolacja → węzły Ranviera → przewodzenie skokowe. Pamiętaj też, że grubszy akson = szybszy.
Zapamiętaj: osłonka mielinowa przyspiesza przewodzenie — impuls przeskakuje między węzłami Ranviera (przewodzenie skokowe), więc porusza się o rzędy wielkości szybciej niż w włóknie bez mieliny.
Teoria i wzory
Osłonka mielinowa
Mielina to izolująca otoczka włókna nerwowego, poprzerywana węzłami (przewężeniami) Ranviera.
Przewodzenie skokowe
Depolaryzacja zachodzi tylko w węzłach Ranviera, a impuls „przeskakuje" od węzła do węzła. Dzięki temu przewodzi znacznie szybciej niż we włóknie bez mieliny.
Kluczowe zależności
- włókno z mieliną → przewodzenie szybkie (skokowe)
- włókno bez mieliny → przewodzenie wolne (ciągłe)
- uszkodzenie mieliny (np. stwardnienie rozsiane) → przewodzenie zwalnia lub zanika
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Jak mielina wpływa na przewodzenie?
Przyspiesza je — impuls skacze między węzłami Ranviera.
›Co to przewodzenie skokowe?
Depolaryzacja tylko w węzłach Ranviera, „przeskakiwanie" impulsu.
›Co się dzieje przy uszkodzeniu mieliny?
Przewodzenie zwalnia lub zanika (np. w stwardnieniu rozsianym).