Krzywa rozpuszczalności

Co zrobimy: Będziemy podgrzewać i chłodzić roztwory różnych substancji i odczytywać z krzywej, ile substancji się rozpuści, a kiedy wytrącą się kryształy.

Co widzisz na ekranie: Wykres krzywej rozpuszczalności z markerem temperatury oraz zlewkę: podgrzewanie rozpuszcza więcej soli, chłodzenie nasyconego roztworu wytrąca kryształy. Przełącznik substancji (sól rosnąca, NaCl prawie stała, gaz malejący). Odczyty: substancja, temperatura, rozpuszczalność, ilość rozpuszczona i stan.

Chemia · Roztwory · Krzywa rozpuszczalności (CHE.2.2.1)

Temperatura wody60 °C

Dodana substancja (na 100 g wody)109 g

Nasycony roztwór KNO₃ chłodzisz — co się stanie?

substancja

KNO₃

temperatura

60°C

rozpuszczalność

109 g

rozpuszczone

109 g

stan

nasycony

Co się właśnie stało?

Schłodzenie nasyconego roztworu azotanu potasu spowodowało wytrącenie kryształów — w niższej temperaturze rozpuściło się mniej soli, a nadmiar „wypadł".

Co to rozpuszczalność?

To maksymalna ilość substancji, jaką można rozpuścić w danej ilości wody w danej temperaturze (zwykle podawana w gramach na 100 g wody). Roztwór, w którym osiągnięto to maksimum, jest NASYCONY.

S(T) = \dfrac{m_{\text{substancji}}}{100\ \text{g}\ \text{H}_2\text{O}}\quad[\text{roztwór nasycony}]

Zależność od temperatury:

dla większości SOLI rozpuszczalność ROŚNIE z temperaturą — w cieplejszej wodzie rozpuścisz więcej (dlatego cukier łatwiej rozpuszcza się w gorącej herbacie). Pokazuje to krzywa rozpuszczalności.

Krystalizacja przez chłodzenie:

gdy schłodzisz roztwór nasycony, rozpuszczalność spada — woda „nie utrzyma" już całej soli, więc nadmiar wytrąca się w postaci kryształów. Tak oczyszcza się substancje (rekrystalizacja).

Wyjątek — gazy:

rozpuszczalność GAZÓW z temperaturą MALEJE (dlatego ciepła woda gazowana szybciej traci bąbelki, a ciepła woda w rzece zawiera mniej tlenu).

Po co Ci to na maturze:

odczyt z krzywej rozpuszczalności, obliczenia ile substancji się rozpuści/wytrąci oraz rozróżnianie roztworów nasyconych i nienasyconych to typowe zadania. Chwyt: porównaj ilość substancji z rozpuszczalnością w danej temperaturze.

Nadmiar (osad) to po prostu $m_{\text{dodane}} - S(T)$ na 100 g wody.

Zapamiętaj: rozpuszczalność większości soli rośnie z temperaturą (gazów maleje); chłodzenie roztworu nasyconego wytrąca nadmiar w postaci kryształów.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Najczęstsze pytania

›

Jak temperatura wpływa na rozpuszczalność soli?

U większości soli rozpuszczalność rośnie wraz z temperaturą (widać to na krzywej rozpuszczalności).

›

Co to roztwór nasycony?

Roztwór, w którym rozpuszczono maksymalną w danej temperaturze ilość substancji — więcej już się nie rozpuści.

›

Dlaczego po schłodzeniu nasyconego roztworu wytrącają się kryształy?

Bo w niższej temperaturze rozpuszczalność jest mniejsza, więc nadmiar substancji wypada w postaci kryształów.

Teoria (klasa): CHE.2.2.1 → Lekcja maturalna: CHE.M.2.3 →