Bilansowanie równań chemicznych — jak dobrać współczynniki
Co zrobimy: Dobierzemy współczynniki w równaniu reakcji tak, żeby po obu stronach było tyle samo atomów każdego pierwiastka — i zobaczymy, dlaczego inaczej się nie da.
Co widzisz na ekranie: Równanie z regulowanymi współczynnikami i dwie grupy cząsteczek (substraty i produkty) rozłożone na atomy. Słupki po lewej i prawej liczą atomy każdego pierwiastka; gdy się zrównają, równanie jest zbilansowane. Odczyty: liczba atomów L/P i stan zbilansowania.
Wylosuję reakcję — dobierz współczynniki stepperami wyżej, aż słupki L i P każdego pierwiastka się wyrównają.
Co się właśnie stało?
Dobierając współczynniki sprawiłeś, że po obu stronach jest tyle samo atomów każdego pierwiastka. Wcześniej „brakowało" tlenu — po prawej był 1 atom O, po lewej 2.
Dlaczego trzeba bilansować?
Bo w reakcji atomy się nie tworzą ani nie znikają — tylko przegrupowują (prawo zachowania masy). Równanie musi to odzwierciedlać.
Policz: po lewej 4 atomy H i 2 atomy O, po prawej 4 H i 2 O. Zgadza się.
Jak dobierać współczynniki?
Zmieniasz TYLKO współczynniki (liczby przed wzorami), NIGDY indeksów (liczb w dole wzoru) — inaczej zmienisz substancję. Zwykle zaczynasz od pierwiastka występującego w najmniejszej liczbie miejsc.
Po co Ci to na maturze:
każde równanie w zadaniu musi być zbilansowane, zanim policzysz mole czy masy. To pierwszy krok w stechiometrii. Sprawdzasz to zliczając atomy: dla każdego pierwiastka.
Zapamiętaj: bilansujesz współczynnikami, nie indeksami. Liczba atomów każdego pierwiastka po obu stronach musi być równa — bo masa jest zachowana.
Teoria i wzory
Po co bilansować
Z prawa zachowania masy liczba atomów każdego pierwiastka musi być równa po obu stronach równania. Bilansowanie polega na dobraniu współczynników stechiometrycznych.
Zasady
- zmieniamy tylko współczynniki, nigdy indeksów (zmiana indeksu zmienia substancję)
- zaczynamy zwykle od pierwiastka występującego w najmniejszej liczbie związków
- wodór i tlen bilansujemy na końcu
Przykład
Spalanie metanu: Po obu stronach: 1 C, 4 H, 4 O. Równanie jest zbilansowane.
To zagadnienie opieramy na zasadzie równej liczby atomów — jest jakościowo-rachunkowe, bez osobnego wzoru.
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Czym jest bilansowanie równania chemicznego?
Dobieraniem współczynników tak, by liczba atomów każdego pierwiastka była równa po obu stronach — zgodnie z prawem zachowania masy.
›Czy wolno zmieniać indeksy przy bilansowaniu?
Nie — zmienia się tylko współczynniki; zmiana indeksu zmienia substancję.
›Od czego zacząć bilansowanie?
Zwykle od pierwiastka występującego w najmniejszej liczbie związków, a wodór i tlen bilansuje się na końcu.