Promień atomowy — trend w układzie

Co się właśnie stało?

Przesunąłeś się w okresie w prawo, a atom się skurczył. Liczba powłok została ta sama, ale w jądrze przybyło protonów — silniejsze przyciąganie ściąga chmurę elektronową bliżej.

Dwa kierunki trendu:

— w okresie decyduje rosnący ładunek jądra (Z rośnie, powłoki te same), a w grupie decyduje liczba powłok elektronowych (co okres dochodzi nowa, dalsza od jądra).

Co to znaczy w praktyce?

Najmniejsze atomy są w prawym górnym rogu układu (np. fluor), największe w lewym dolnym (np. cez). Ten sam trend napędza energię jonizacji i elektroujemność:

Dlaczego to nie jest sprzeczne?

W okresie rośnie tylko $Z$ — te same powłoki są mocniej ściągane. W grupie skok o całą powłokę „wygrywa" z rosnącym ładunkiem, więc atom rośnie. To dwa różne efekty, nie jedna reguła.

Po co Ci to na maturze:

Trend promienia to szkielet całej okresowości — z niego wyprowadzisz energię jonizacji, elektroujemność i charakter metaliczny. Chwyt: najpierw ustal kierunek (w okresie czy w grupie), potem odczytaj, co się zmienia — Z czy liczba powłok.

Zapamiętaj: promień atomowy rośnie w dół grupy (nowe powłoki), a maleje w prawo w okresie (rosnący ładunek jądra). Prawy górny róg = najmniejsze atomy.