Wirtualne laboratorium/Fizyka/Elektryczność/Obwody szeregowe i równoległe — opór zastępczy

Obwody szeregowe i równoległe — opór zastępczy

Co zrobimy: Połączymy dwa oporniki raz szeregowo, raz równolegle i sprawdzimy, jak zmienia się opór zastępczy oraz co się dzieje, gdy wykręcimy jedną żarówkę.

Co widzisz na ekranie: Schemat obwodu z baterią, dwoma opornikami i żarówkami, przełącznik sposobu łączenia oraz przycisk wykręcania żarówki. Płynące elektrony i jasność żarówek pokazują prąd; pasek liczy opór zastępczy. Odczyty: sposób łączenia, opory, opór zastępczy, prąd i rozkład na gałęziach.

Obwody szeregowe i równoległe — opór zastępczy
Fizyka · Elektryczność · Obwody szeregowe i równoległe (FIZ.PRAD.PR.13)
Opór R1R_1 (żarówka 1)10 Ω
Opór R2R_2 (żarówka 2)10 Ω
W obwodzie równoległym wykręcasz jedną żarówkę — druga:
łączenie
Równolegle
R₁
10 Ω
R₂
10 Ω
opór zast. Rz
5.0 Ω
prąd całk. I
1.200 A
Gałęzie (równolegle): napięcie wspólne U = 6 V · prąd się rozdziela: I₁ = 0.600 A, I₂ = 0.600 A
🎯 Wyzwanie: trafuj opór zastępczy
seria: 0

Dam Ci docelowy opór zastępczy — dobierz łączenie (szereg/równolegle) oraz R₁ i R₂, by go uzyskać.

Co się właśnie stało?

W obwodzie równoległym wykręcenie jednej żarówki nie zgasiło drugiej — bo każda ma własną, niezależną drogę dla prądu.

Połączenie szeregowe:

oporniki jeden za drugim, jedna droga dla prądu. Opór zastępczy się DODAJE:

Rz=R1+R2R_z = R_1 + R_2

Prąd jest wszędzie taki sam, ale każda przerwa gasi cały obwód (bo przerywa jedyną drogę).

Połączenie równoległe:

oporniki obok siebie, każdy na własnej gałęzi. Opór zastępczy liczymy z odwrotności:

1Rz=1R1+1R2\dfrac{1}{R_z} = \dfrac{1}{R_1} + \dfrac{1}{R_2}

Na każdej gałęzi jest to samo napięcie, a prąd się rozdziela. Przerwa w jednej gałęzi nie rusza pozostałych. Dlatego w domu urządzenia są łączone równolegle — wyłączenie jednego nie odcina reszty.

Po co Ci to na maturze:

liczenie oporu zastępczego i rozkładu prądów/napięć w obu typach obwodów to typowe zadanie. Chwyt: szeregowo dodaj opory, równolegle dodaj ich odwrotności.

Zapamiętaj: szeregowo opory się dodają (przerwa gasi wszystko), równolegle dodają się ich odwrotności (gałęzie są niezależne).

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Spodobał Ci się eksperyment? Udostępnij go.

Jest darmowy — podeślij znajomym ze szkoły.

Teoria i wzory

Połączenie szeregowe

Opory się dodają: Rz=R1+R2R_z = R_1 + R_2 Płynie jeden wspólny prąd; przerwa w jednym elemencie gasi cały obwód.

Połączenie równoległe

Dodają się odwrotności (opór zastępczy mniejszy od najmniejszego): 1Rz=1R1+1R2\dfrac{1}{R_z} = \dfrac{1}{R_1} + \dfrac{1}{R_2} Każda gałąź ma niezależną drogę — wykręcenie jednej żarówki nie gasi drugiej.

Oznaczenia: RzR_z — opór zastępczy, R1,R2R_1,R_2 — opory składowe.

Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.

Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.

Uczysz w klasie albo korepetujesz? Prowadź uczniów w NexTutor →

Najczęstsze pytania

›

Jak obliczyć opór zastępczy przy połączeniu szeregowym?

Opory się dodają: R_z = R₁ + R₂.

›

Jak obliczyć opór zastępczy przy połączeniu równoległym?

Z odwrotności: 1/R_z = 1/R₁ + 1/R₂ — opór zastępczy jest mniejszy od najmniejszego z oporników.

›

Dlaczego w obwodzie równoległym wykręcenie jednej żarówki nie gasi drugiej?

Bo każda gałąź ma własną, niezależną drogę dla prądu; przerwa w jednej nie przerywa pozostałych.

Teoria (klasa): FIZ.3.2.2 → Lekcja maturalna: FIZ.M.5.2 → Wzór w tablicach →

Powiązane eksperymenty

Łączenie kondensatorów — pojemność zastępcza →Prawa Kirchhoffa — bilans w obwodzie →Prawo Ohma — wzór I = U/R, napięcie, opór, prąd →SEM i opór wewnętrzny ogniwa →Moc i ciepło Joule’a — grzałka →