NexTutor
Wirtualne laboratorium/Fizyka/Teoria względności/Skrócenie długości (kontrakcja Lorentza)

Skrócenie długości (kontrakcja Lorentza)

Obiekt poruszający się z dużą prędkością skraca się w kierunku ruchu: L=L₀/γ, gdzie γ=1/√(1−v²/c²). Wymiar poprzeczny do ruchu pozostaje bez zmian. Zawsze L ≤ L₀ — obiekt nigdy nie jest dłuższy niż jego długość własna. Zmień prędkość i obserwuj kontrakcję.

Fizyka · Teoria względności · Skrócenie długości (FIZ.STW)
Prędkość vv (jako ułamek cc)0.400 ·c
Rakieta pędzi prawie z prędkością światła. Wymiar poprzeczny do ruchu (jej wysokość):
prędkość v
0.400·c
czynnik γ
1.09
skrócenie L/L₀
0.917

Co się właśnie stało?

Rakieta rozpędziła się prawie do prędkości światła i zmierzona przez Ciebie długość zmalała — ale tylko wzdłuż kierunku ruchu. Wysokość została identyczna.

Skrócenie długości (kontrakcja Lorentza):

L=L0γ,  γ=11v2/c2L = \frac{L_0}{\gamma}, \; \gamma = \frac{1}{\sqrt{1 - v^2/c^2}}

L0L_0 to długość własna (mierzona w układzie, w którym obiekt spoczywa), LL — długość zmierzona przez obserwatora, względem którego obiekt się porusza, γ1\gamma \ge 1 — czynnik Lorentza.

W którym kierunku obiekt się skraca?

Wyłącznie wzdłuż kierunku ruchu. Wymiary poprzeczne (wysokość, szerokość w poprzek) pozostają niezmienione — dlatego rakieta robi się „krótsza", ale nie „niższa".

Dla kogo obiekt jest krótszy i kiedy to widać?

Dla obserwatora, względem którego obiekt się porusza. W układzie samej rakiety astronauta mierzy pełne L0L_0 — nic się nie kurczy. Efekt jest zauważalny dopiero przy vv bliskim cc, bo dopiero wtedy γ\gamma wyraźnie przekracza 1. Zawsze LL0L \le L_0 — obiekt nigdy nie jest dłuższy niż własna długość.

Po co Ci to na maturze:

Zadania STW rozwiązujesz dwoma wzorami: L=L0/γL = L_0/\gamma (skrócenie długości) i dylatacja czasu. Chwyt: ustal, kto mierzy długość własną (układ spoczynkowy), a kto skróconą (układ w ruchu), i podstaw γ\gamma.

Zapamiętaj: obiekt w ruchu skraca się tylko wzdłuż kierunku ruchu — L = L₀/γ, zawsze L ≤ L₀. Wymiar poprzeczny się nie zmienia.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Najczęstsze pytania

W którym kierunku obiekt się skraca?

Tylko w kierunku ruchu. Wymiary prostopadłe do prędkości pozostają niezmienione.

Dla kogo obiekt jest krótszy?

Dla obserwatora, względem którego obiekt się porusza. W układzie własnym obiektu jego długość to niezmienione L₀.

Kiedy to widać?

Przy prędkościach bliskich c. Przy prędkościach codziennych skrócenie jest niewyobrażalnie małe.