Bioróżnorodność a szerokość geograficzna
Przesuwaj się od równika ku biegunowi. Różnorodność gatunkowa maleje ze wzrostem szerokości — najwięcej gatunków żyje w ciepłej, wilgotnej i stabilnej strefie równikowej.
Dam Ci docelową liczbę gatunków — dobierz szerokość geograficzną tak, by ją uzyskać. Bliżej równika = więcej gatunków.
Co się właśnie stało?
Zbliżając się do równika, liczba gatunków rosła; przy biegunach malała. To jeden z najbardziej uniwersalnych wzorców w przyrodzie — gradient szerokościowy różnorodności.
Zależność różnorodności od szerokości:
— różnorodność gatunkowa D maleje wraz ze wzrostem szerokości geograficznej φ. Maksimum wypada w strefie równikowej (φ ≈ 0°), minimum — przy biegunach (φ ≈ 90°).
Dlaczego tak jest?
W strefie równikowej jest ciepło, wilgotno i stabilnie przez cały rok — dużo energii słonecznej, długi sezon wegetacyjny, brak mrozów. To sprzyja większej produkcji biomasy i większej liczbie nisz ekologicznych. Ku biegunom klimat staje się chłodny i sezonowy, więc przetrwa mniej gatunków:
Gdzie to widać?
Lasy równikowe (Amazonia, Kongo) mieszczą większość gatunków lądowych Ziemi, choć zajmują niewielką część powierzchni. Tundra i strefy polarne — przeciwnie: rozległe, ale ubogie gatunkowo.
Po co Ci to na maturze:
Gradient szerokościowy to klucz do zadań o rozmieszczeniu organizmów i strefowości klimatyczno-roślinnej. Chwyt: pytają o różnorodność — najpierw sprawdź szerokość geograficzną i warunki klimatyczne strefy.
Zapamiętaj: różnorodność gatunkowa maleje od równika ku biegunom — najbogatsza jest strefa równikowa (ciepło, wilgotno, stabilnie).
Teoria i wzory
Gradient różnorodności
Liczba gatunków maleje od równika ku biegunom. Najwięcej gatunków żyje w ciepłej, wilgotnej i stabilnej strefie równikowej (lasy równikowe), najmniej — w zimnej tundrze i strefie polarnej.
Dlaczego tak jest
- więcej energii (ciepło, światło) → większa produkcja biomasy i więcej nisz ekologicznych
- stabilny klimat równika → gatunki mogą się wąsko specjalizować
- ku biegunom warunki stają się ostrzejsze i bardziej zmienne (pory roku, mróz), co ogranicza liczbę gatunków zdolnych tam przeżyć
Zasada
Im cieplej, wilgotniej i stabilniej, tym więcej gatunków. Dlatego wilgotne lasy równikowe, zajmując niewielki procent lądów, mieszczą ponad połowę gatunków Ziemi.
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Gdzie jest największa bioróżnorodność?
W strefie równikowej (lasy równikowe).
›Dlaczego maleje ku biegunom?
Mniej energii, ostrzejsze i zmienne warunki ograniczają liczbę gatunków.
›Co sprzyja różnorodności na równiku?
Ciepło, wilgoć i stabilność klimatu.