NexTutor
Wirtualne laboratorium/Geografia/Biogeografia/Zasięg gatunku — prawo minimum

Zasięg gatunku — prawo minimum

Zmieniaj czynniki środowiska. O zasięgu gatunku decyduje czynnik będący w minimum (prawo minimum Liebiga), a nie ten najkorzystniejszy.

Geografia · Biogeografia · Prawo minimum (GEO.BIOGEO.PP.02)
Temperatura TT16 °C
Opady roczne OO600 mm
Zasięg gatunku wyznacza czynnik…
temperatura
16 °C
opady
600 mm
ogranicza
opady
zasięg
50 %

Co się właśnie stało?

Poprawiłeś czynnik, którego i tak było pod dostatkiem — a obszar występowania gatunku nie urósł. O granicy zasięgu zdecydował ten czynnik, którego było najmniej.

Prawo minimum Liebiga:

zasięgmin(sT,  sO)\text{zasięg} \sim \min\bigl(s_T,\; s_O\bigr)

— o rozwoju i zasięgu gatunku decyduje czynnik występujący w niedoborze (w minimum), a nie ten najkorzystniejszy. sTs_T — przydatność temperatury, sOs_O — przydatność opadów.

Beczka Liebiga:

Wyobraź sobie beczkę z klepek różnej długości — woda sięga tylko do najkrótszej klepki. Tak samo zasięg gatunku „nalewa się" tylko do poziomu czynnika w minimum. Wydłużenie dłuższych klepek nic nie zmienia.

Co to znaczy w praktyce?

Roślinie w nadmiarze ciepła, ale przy niedoborze wody, nie pomoże jeszcze cieplej — pomoże dopiero więcej opadów. Dlatego granice zasięgów (np. lasu, gatunku uprawnego) często wyznacza jeden krytyczny czynnik: mróz, susza albo długość okresu wegetacyjnego.

Po co Ci to na maturze:

W zadaniach o zasięgach gatunków i stref roślinnych nie szukaj czynnika najlepszego — szukaj tego w minimum. To on wyznacza granicę. Chwyt: wypisz przydatność każdego czynnika i wskaż najmniejszą — to ona rządzi.

Zapamiętaj: o zasięgu gatunku decyduje czynnik ograniczający (w minimum), nie najkorzystniejszy — prawo minimum Liebiga.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Najczęstsze pytania

Co wyznacza zasięg gatunku?

Czynnik ograniczający — ten, którego jest najmniej (prawo minimum).

Co to prawo minimum?

Rozwój ogranicza zasób występujący w niedoborze, nie w nadmiarze.

Przykład czynnika ograniczającego?

Temperatura, opady, dostępność wody lub składników.