Everest — ciśnienie na szczycie

Co się właśnie stało?

29 maja 1953 r. Nowozelandczyk Edmund Hillary i Szerpa Tenzing Norgay jako pierwsi stanęli na szczycie Mount Everest (8849 m n.p.m.) — najwyższym punkcie Ziemi. Największym wrogiem himalaistów nie jest jednak sam mróz czy stromizna, lecz rzadkie powietrze. Ciśnienie atmosferyczne maleje z wysokością w przybliżeniu wykładniczo (opisuje to wzór barometryczny): na poziomie morza wynosi ok. 1013 hPa, a na szczycie Everestu już tylko ok. 330 hPa — czyli mniej więcej jedną trzecią.

Wzór barometryczny:

— ciśnienie $p$ spada wykładniczo z wysokością $h$, gdzie $p_0 \approx 1013\ \text{hPa}$ to ciśnienie na poziomie morza, a $H$ to wysokość skali atmosfery. Dla szczytu Everestu:

Dlaczego brakuje tlenu?

Skład powietrza (21% tlenu) się nie zmienia, ale skoro całkowite ciśnienie jest trzykrotnie niższe, to w każdym wdechu jest ok. 3 razy mniej cząsteczek tlenu. Powyżej ~8000 m rozciąga się tzw. „strefa śmierci": organizm nie potrafi się już zaaklimatyzować i powoli obumiera, dlatego większość wspinaczy używa tlenu z butli.

Po co Ci to na maturze:

Zależność ciśnienia od wysokości ma ogromne znaczenie w geografii (piętra klimatyczno-roślinne w górach), lotnictwie i fizjologii. To klucz do zadań o atmosferze i o pionowej strefowości gór.

Zapamiętaj: ciśnienie atmosferyczne maleje wykładniczo z wysokością — na szczycie Everestu (8849 m) to już tylko ok. ⅓ wartości z poziomu morza, dlatego powietrze jest tam tak ubogie w tlen.