Trzęsienia ziemi
Co zrobimy: Wywołamy trzęsienie ziemi i sprawdzimy, gdzie leży jego ognisko i epicentrum oraz jak rozchodzą się fale sejsmiczne.
Co widzisz na ekranie: Przekrój skorupy z hipocentrum w głębi i epicentrum na powierzchni nad nim oraz rozchodzące się koncentrycznie fale sejsmiczne; suwaki głębokości ogniska i magnitudy zmieniają zasięg i siłę drgań. Odczyty: głębokość ogniska, magnituda, położenie epicentrum i siła drgań w zależności od odległości.
Co się właśnie stało?
Punkt na powierzchni tuż nad ogniskiem trzęsienia to EPICENTRUM — to tam wstrząsy są najsilniejsze.
Gdzie powstaje trzęsienie?
W HIPOCENTRUM (ognisku) — miejscu w głębi skorupy lub płaszcza, gdzie nagle uwalniają się naprężenia (najczęściej wzdłuż uskoków). Punkt na powierzchni dokładnie nad ogniskiem to EPICENTRUM.
Fale sejsmiczne:
z ogniska rozchodzą się we wszystkich kierunkach fale, które wprawiają grunt w drgania. Im dalej od epicentrum, tym słabsze — dlatego największe zniszczenia są zwykle w jego pobliżu.
Gdzie występują najczęściej?
Na GRANICACH PŁYT tektonicznych — zwłaszcza zbieżnych (subdukcja, kolizja) i przesuwczych (uskoki transformacyjne, jak San Andreas). Tam skorupa jest najbardziej napięta.
Siła trzęsienia:
określa się ją m.in. magnitudą (skala wielkości uwolnionej energii) — im większa, tym silniejsze i groźniejsze trzęsienie.
Po co Ci to na maturze:
odróżnianie hipocentrum od epicentrum, mechanizm powstawania i rozmieszczenie trzęsień (granice płyt) to typowe zagadnienia z procesów wewnętrznych.
Zapamiętaj: trzęsienie powstaje w hipocentrum (w głębi), a epicentrum to punkt nad nim na powierzchni; najczęściej występują na granicach płyt.
Najczęstsze pytania
›Czym różni się hipocentrum od epicentrum?
Hipocentrum (ognisko) to miejsce powstania trzęsienia w głębi Ziemi; epicentrum to punkt na powierzchni dokładnie nad nim.
›Gdzie trzęsienia ziemi występują najczęściej?
Na granicach płyt tektonicznych — zwłaszcza zbieżnych i przesuwczych.
›Gdzie wstrząsy są najsilniejsze?
W okolicy epicentrum — im dalej od niego, tym fale sejsmiczne są słabsze.