Trzęsienia ziemi
Co zrobimy: Wywołamy trzęsienie ziemi i sprawdzimy, gdzie leży jego ognisko i epicentrum oraz jak rozchodzą się fale sejsmiczne.
Co widzisz na ekranie: Przekrój skorupy z hipocentrum w głębi i epicentrum na powierzchni nad nim oraz rozchodzące się koncentrycznie fale sejsmiczne; suwaki głębokości ogniska i magnitudy zmieniają zasięg i siłę drgań. Odczyty: głębokość ogniska, magnituda, położenie epicentrum i siła drgań w zależności od odległości.
Dam Ci trzęsienie odniesienia i krotność energii — ustaw magnitudę suwakiem tak, by ją uzyskać.
Co się właśnie stało?
Punkt na powierzchni tuż nad ogniskiem trzęsienia to EPICENTRUM — to tam wstrząsy są najsilniejsze.
Gdzie powstaje trzęsienie?
W HIPOCENTRUM (ognisku) — miejscu w głębi skorupy lub płaszcza, gdzie nagle uwalniają się naprężenia (najczęściej wzdłuż uskoków). Punkt na powierzchni dokładnie nad ogniskiem to EPICENTRUM.
Fale sejsmiczne:
z ogniska rozchodzą się we wszystkich kierunkach fale, które wprawiają grunt w drgania. Im dalej od epicentrum, tym słabsze — dlatego największe zniszczenia są zwykle w jego pobliżu.
Gdzie występują najczęściej?
Na GRANICACH PŁYT tektonicznych — zwłaszcza zbieżnych (subdukcja, kolizja) i przesuwczych (uskoki transformacyjne, jak San Andreas). Tam skorupa jest najbardziej napięta.
Siła trzęsienia:
określa się ją m.in. magnitudą (skala wielkości uwolnionej energii) — im większa, tym silniejsze i groźniejsze trzęsienie.
Po co Ci to na maturze:
odróżnianie hipocentrum od epicentrum, mechanizm powstawania i rozmieszczenie trzęsień (granice płyt) to typowe zagadnienia z procesów wewnętrznych.
Zapamiętaj: trzęsienie powstaje w hipocentrum (w głębi), a epicentrum to punkt nad nim na powierzchni; najczęściej występują na granicach płyt.
Teoria i wzory
Ognisko i epicentrum
Trzęsienie ziemi to drgania podłoża wywołane nagłym rozładowaniem naprężeń w skorupie.
- hipocentrum (ognisko) — miejsce powstania wstrząsu w głębi Ziemi
- epicentrum — punkt na powierzchni dokładnie nad ogniskiem; tam wstrząsy są najsilniejsze
Fale sejsmiczne rozchodzą się koncentrycznie od ogniska — im dalej od epicentrum, tym są słabsze.
Gdzie występują
Najczęściej na granicach płyt tektonicznych — zwłaszcza zbieżnych (subdukcja) i przesuwczych.
Skala magnitud
Siłę mierzy się w skali magnitud (logarytmicznej): wzrost magnitudy o 1 stopień oznacza 10 razy większą amplitudę drgań i około 32 razy większą uwolnioną energię. Dlatego trzęsienie o magnitudzie 7 jest potężnie silniejsze niż 6, choć różni się „tylko" o jeden stopień.
Uczysz? Umieść ten eksperyment na swojej stronie.
Darmowy widget — wklej na stronę szkoły, bloga lub notatki. Linkuje do pełnej wersji.
Najczęstsze pytania
›Czym różni się hipocentrum od epicentrum?
Hipocentrum (ognisko) to miejsce powstania trzęsienia w głębi Ziemi; epicentrum to punkt na powierzchni dokładnie nad nim.
›Gdzie trzęsienia ziemi występują najczęściej?
Na granicach płyt tektonicznych — zwłaszcza zbieżnych i przesuwczych.
›Gdzie wstrząsy są najsilniejsze?
W okolicy epicentrum — im dalej od niego, tym fale sejsmiczne są słabsze.