Vocabulary: technologia medyczna, bioetyka i długowieczność
Zdrowie na C1 to nie tylko dieta i sport — to rewolucja biotechnologiczna, pytania o granice ingerencji medycznej i debata o tym co znaczy dobrze żyć i długo żyć.
Słownictwo
Technologia medyczna i biotechnologia
Przełomy i narzędzia:
| Angielski | Polski |
|---|---|
| gene editing / CRISPR | edycja genów / CRISPR |
| gene therapy | terapia genowa |
| precision medicine | medycyna precyzyjna |
| personalised medicine | medycyna spersonalizowana |
| genomics | genomika |
| proteomics | proteomika |
| biomarker | biomarker |
| clinical trial | badanie kliniczne |
| randomised controlled trial (RCT) | randomizowane badanie kontrolowane |
| placebo-controlled trial | badanie z grupą placebo |
| off-label use | stosowanie poza wskazaniami |
| wearable health tech | noszona technologia zdrowotna |
| telemedicine | telemedycyna |
| AI-assisted diagnostics | diagnostyka wspierana AI |
Kontrowersyjne obszary:
| Angielski | Polski |
|---|---|
| human enhancement | wzmacnianie ludzkich możliwości |
| cognitive enhancement | wzmacnianie poznawcze |
| neuroethics | neuroetyka |
| transhumanism | transhumanizm |
| designer babies | dzieci projektowane genetycznie |
| germline editing | edycja linii zarodkowej |
| somatic gene therapy | somatyczna terapia genowa |
| bioethics | bioetyka |
Word patterns — przyimki i kolokacje:
- undergo gene therapy · participate in a clinical trial
- give informed consent · have access to treatment
- prevent inherited diseases · raise ethical concerns
- extend healthspan, not just lifespan
- blur the line between therapy and enhancement
Collocations — zdrowie i bioetyka:
genetic disease · inherited condition · ethical concern · public health policy · clinical evidence · life-extension technology ⚠️ False friends: actual = rzeczywisty (NIE „aktualny" → current). eventually = w końcu (NIE „ewentualnie" → …
Słownictwo
Długowieczność i starzenie się
Słownictwo longevity: Angielski Polski ----------- -------- longevity długowieczność life expectancy oczekiwana długość życia healthspan czas zdrowego życia lifespan całkowita długość życia ageing population starzejące się społeczeństwo …
Słownictwo
Bioetyka — kluczowe zasady
Zasada Angielski Opis -------- ----------- ------ Szacunek dla autonomii Respect for autonomy Prawo pacjenta do decyzji Dobroczynność Beneficence Działać dla dobra pacjenta Nieszkodzenie Non-maleficence Nie szkodzić Sprawiedliwość Justic…
Słownictwo
Dobrostan i zdrowie publiczne
Pojęcia: Angielski Polski ----------- -------- wellbeing dobrostan mental health zdrowie psychiczne public health zdrowie publiczne health inequality nierówności zdrowotne social determinants of health społeczne determinanty zdrowia prev…
Przykład
Wyrażenia B2+/C1 — zdrowie i bioetyka:
- "enhance rather than treat" — wzmacniać zamiast leczyć - "the boundary between therapy and enhancement" — granica między terapią a ulepszaniem - "equitable access to" — sprawiedliwy dostęp do - "the precautionary principle" — zasada os…
Wzorzec
Wzorzec: technologia i bioetyka
Q: "Should gene editing to prevent inherited diseases be permitted? " "The question requires distinguishing between two forms of gene editing that are ethically distinct: somatic editing, which affects only the individual being treated, …
Speaking frame — stanowisko w bioetyce:
- Opinia: I believe this should be permitted because… / I would be cautious about… - Obawa: The main ethical concern is… / There is a risk of unintended consequences. - Warunek: It depends on whether… / As long as access is equitable… -…
Mini-output: technologia i bioetyka
Task A — define the difference. Wyjaśnij po angielsku: gene editing vs gene therapy; lifespan vs healthspan; therapy vs enhancement.
Kluczowe pojęcia
germline editing
Gene editing that affects reproductive cells and is therefore heritable — changes are passed to future generations
Posłuchaj / obejrzyj
2 materiałyW tej lekcji
- 1Technologia medyczna i biotechnologia
- 2Word patterns — przyimki i kolokacje:
- 3Collocations — zdrowie i bioetyka:
- 4Długowieczność i starzenie się
- 5Bioetyka — kluczowe zasady
- 6Dobrostan i zdrowie publiczne
- 7Wyrażenia B2+/C1 — zdrowie i bioetyka:
- 8Wzorzec: technologia i bioetyka
- 9Speaking frame — stanowisko w bioetyce:
- 10Mini-output: technologia i bioetyka
- Kluczowe pojęcia
- Posłuchaj / obejrzyj