Andrzej Frycz Modrzewski (ok. 1503–1572), „O poprawie Rzeczypospolitej" (lac. „Commentariorum de Republica emendanda", 1551) — renesansowy TRAKTAT POLITYCZNY, lektura UZUPELNIAJACA omawiana we FRAGMENTACH. To projekt reformy panstwa oparty na ROZUMIE, PRAWIE NATURALNYM i HUMANIZMIE OBYWATELSKIM. Modrzewski przedstawia Rzeczpospolita jako res publica (rzecz wspolna obywateli) i dzieli traktat na PIEC ksiag: O obyczajach, O prawach, O wojnie, O Kosciele i O szkole. Jego najglosniejszy postulat to ROWNOSC WOBEC PRAWA — ta sama kara dla szlachcica i chlopa (krytyka, ze zycie chlopa „kosztuje" mniej). Krytykuje przywileje stanowe i „zlota wolnosc", wskazujac, ze dobra Rzeczpospolita wymaga sprawiedliwego prawa, edukacji i moralnosci publicznej. Tekst odwazny, wyprzedzajacy epoke — czesc (o Kosciele) trafila na indeks ksiag zakazanych. UWAGA: Modrzewski NIE byl wrogiem szlachty (sam nia byl — krytykuje przywilej, nie stan) ani religii (postuluje reforme instytucji, nie jej zniesienie). BRAK zadan jawnych CKE — uzywaj jako KONTEKSTU (humanizm obywatelski, prawo naturalne, dobro wspolne, renesansowy projekt reformy). Pelne opracowanie: /lektury/uzupelniajace/o-poprawie-rzeczypospolitej.