Dział MAT.M.13Graniastosłupy i ostrosłupy — objętości, pola, kąty

Graniastosłupy i ostrosłupy — objętości, pola, kąty

Matura

W stereometrii najpierw rozpoznaj bryłę i narysuj przekrój albo trójkąt pomocniczy. Większość zadań maturalnych sprowadza się do jednego schematu: dobierz wzór na objętość/pole, znajdź brakującą wysokość lub kąt z Pitagorasa/trygonometrii, a dopiero potem podstawiaj liczby.

⏱ ~20 min

Słownictwo

Co CKE najczęściej sprawdza?

W zadaniach o graniastosłupach i ostrosłupach CKE zwykle nie pyta tylko o podstawienie do wzoru. Najczęściej trzeba wydobyć z bryły ukryty trójkąt.

Najważniejsze pytania w głowie:

  1. Jaka to bryła: graniastosłup, ostrosłup prawidłowy, ostrosłup nieprawidłowy?
  2. Co jest podstawą: trójkąt, kwadrat, prostokąt, sześciokąt?
  3. Czy znam wysokość bryły, wysokość ściany bocznej, krawędź boczną albo kąt?
  4. Jaki trójkąt pomocniczy powstaje w przekroju?

Poziom: maturalny + rozszerzenie w zadaniach z kątami i przekrojami. Na podstawie często wystarczy objętość/pole, ale rozszerzenie wymaga sprawnego rysowania przekrojów.

Najważniejsze wzory:

BryłaObjętośćCo musisz znać
graniastosłupV=Pp·Hpole podstawy i wysokość bryły
ostrosłupV=(Pp·H)/3pole podstawy i wysokość bryły
pole całkowitePc=2Pp+Pb albo Pc=Pp+Pbzależy od bryły

Schemat rozwiązania zadania

  1. Narysuj bryłę większą niż zwykle. Mały rysunek to prosta droga do zgubienia kąta.
  2. Zaznacz podstawę i wysokość bryły. Wysokość bryły jest prostopadła do podstawy, a nie do ściany bocznej.
  3. Zdecyduj, czy liczysz V, Pc, kąt czy długość. To wybiera wzór.
  4. Jeśli brakuje długości, szukaj trójkąta prostokątnego. Najczęściej użyjesz Pitagorasa albo sin/cos/tg.
  5. Dopiero na końcu podstaw dane do wzoru. Nie zaczynaj od V, jeśli nie masz Pp i H.

Przykład

Przykład maturalny — krok po kroku

Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma podstawę o boku 6. Wysokość ściany bocznej wynosi 5.

🔒 Zaloguj się, aby zobaczyć całość

Typowe błędy za które tracisz punkty

- Uczeń traktuje wysokość ściany bocznej jak wysokość bryły. To daje zły wynik nawet przy dobrym wzorze.

🔒 Zaloguj się, aby zobaczyć całość

Mini-checklista przed arkuszem

- Czy umiesz odróżnić wysokość bryły od wysokości ściany bocznej? - Czy pamiętasz, że ostrosłup ma dzielenie przez 3 w objętości?

🔒 Zaloguj się, aby zobaczyć całość

Kluczowe pojęcia

Graniastosłup

Bryła z dwiema równoległymi, przystającymi podstawami i ścianami bocznymi w postaci równoległoboków lub prostokątów

🔒 Zaloguj się, aby zobaczyć całość
Źródła:MEN Podstawa programowa 2018: Matematyka PPCKE Informator maturalny: matematyka PPCKE arkusze maturalne — matematyka PPZPE: Matematyka