Szekspir i dramat elżbietański — kontekst i lektura

William Szekspir (1564–1616) to największy dramaturg w historii literatury angielskiej i jeden z najważniejszych w dziejach świata. Tworzył na przełomie epoki elżbietańskiej i jakubiańskiej — za panowania królowej Elżbiety I (do 1603) i króla Jakuba I (od 1603).

Napisał ok. 37 dramatów, 154 sonety i kilka poematów. Jego sztuki grano w teatrze Globe — wielobocznym, otwartym budynku z niezadaszonym dziedzińcem, gdzie najtańsza publiczność (groundlings) stała przed sceną, a zamożniejsi widzowie siedzieli na krytych galeriach.

Dwie jego najsłynniejsze tragedie to Hamlet (ok. 1600–1601) i Makbet (ok. 1606). Pierwsza powstała jeszcze za Elżbiety I, druga już za Jakuba I — dlatego Makbet bywa zaliczany do dramatu jakubiańskiego, choć w szkole omawia się go zwykle jako przykład szerzej rozumianego dramatu szekspirowskiego.

Na przykładzie Hamleta i Makbeta widać dwa typy bohatera szekspirowskiego: refleksyjnego i wewnętrznie rozdartego oraz ambitnego i działającego pod wpływem pokusy. Obaj są postaciami wielkiego formatu i obaj kończą tragicznie — ale do katastrofy dochodzą zupełnie inną drogą.

• Hamlet — wahanie, refleksja, zemsta, pytanie o sens działania.
• Makbet — ambicja, pokusa, zbrodnia, moralny upadek.