Składnia — zdania pojedyncze i złożone
Składnia to budowa zdania. Na maturze i sprawdzianach musisz umieć rozpoznać, czy zdanie jest pojedyncze czy złożone, a potem prawidłowo postawić przecinki.
Wprowadzenie
Co to jest składnia?
Składnia (gr. syntaxis = układ) bada, jak słowa łączą się w zdania i jak zdania łączą się ze sobą.
Zdanie pojedyncze
Ma jedno orzeczenie, czyli jeden główny ośrodek czasownikowy.
Przykład: „Uczeń czytał książkę."
Zdanie złożone
Ma co najmniej dwa orzeczenia, czyli składa się z dwóch lub więcej zdań składowych.
Dwa typy:
- Zdanie złożone współrzędnie — części równorzędne (zwykle można je rozdzielić na samodzielne zdania)
- Zdanie złożone podrzędnie — jedna część zależy od drugiej (zdanie nadrzędne + podrzędne)
Jak rozpoznać typ zdania?
Jak rozpoznać typ zdania?
Pięć kroków od orzeczenia do przecinka
Krok 1 — znajdź orzeczenia
jedno czy więcej?
Krok 2 — jedno
zdanie pojedyncze
Krok 3 — kilka
zdanie złożone
Krok 4 — sprawdź relację
równorzędność (współrzędne) czy zależność (podrzędne)?
Krok 5 — postaw przecinek
według typu połączenia
Pamiętaj: Najpierw orzeczenia, potem relacja, dopiero potem przecinek. Nigdy „na pauzę".
Zdanie pojedyncze czy złożone? — drzewko decyzyjne
Słownictwo
Jak odróżnić zdania złożone?
Rodzaj Połączenie Przykład --- --- --- Współrzędne i, a, ale, lub, więc, dlatego „Czytałem książkę i słuchałem muzyki. " Podrzędne że, bo, gdy, chociaż, jeśli, który… „Czytałem książkę, bo byłem ciekawy.
Najczęstsze błędy interpunkcyjne
- Brak przecinka przy zdaniach przeciwstawnych (ale, lecz, jednak) i wynikowych (więc, toteż, dlatego) - Niepotrzebny przecinek przed i , oraz , albo , lub , ani — zwykle nie stawiamy go tu, chyba że spójnik się powtarza albo zamyka się …
Mini-check przed przecinkiem
Złota zasada. Gdy widzisz dwa orzeczenia w jednym zdaniu — sprawdź, czy są połączone spójnikiem i czy jedno zależy od drugiego .
Kluczowe pojęcia
Składnia
Dział gramatyki badający, jak słowa łączą się w zdania i jak zdania łączą się ze sobą.
Posłuchaj / obejrzyj
3 materiały