Zjednoczenie Niemiec (1871); „żelazny kanclerz”.
Otto von Bismarck (1815–1898) to niemiecki mąż stanu, nazywany „żelaznym kanclerzem”. Doprowadził do zjednoczenia Niemiec i na dziesięciolecia ukształtował układ sił w Europie.
Jako kanclerz Prus realizował politykę „krwi i żelaza” — uważał, że o wielkich sprawach rozstrzygają nie mowy i głosowania, lecz siła. Poprzez zręczną dyplomację i zwycięskie wojny doprowadził w 1871 roku do zjednoczenia niemieckich państw w jedno cesarstwo pod przewodnictwem Prus.
Był mistrzem polityki. Zbudował system sojuszy utrzymujący pokój między mocarstwami, a w polityce wewnętrznej — jako jeden z pierwszych — wprowadził nowoczesne ubezpieczenia społeczne dla robotników.
Jego postać ocenia się jednak niejednoznacznie, zwłaszcza w Polsce. Bismarck prowadził bowiem twardą politykę germanizacji i walki z Kościołem katolickim (Kulturkampf), wymierzoną m.in. w Polaków pod zaborem pruskim. Pozostaje więc postacią zarazem wielką i budzącą sprzeciw.
Jak idee się łączą: Bismarck zjednoczył Niemcy (1871) i wprowadził ubezpieczenia społeczne, lecz jego germanizacja i Kulturkampf uderzały w Polaków pod zaborem — postać wielka i budząca sprzeciw.