Prawo Hardy’ego-Weinberga

Genetyka populacji · częstości alleli i genotypów

Co znasz?Wartość (0–1)

np. 0,04 = 4% populacji ma cechę recesywną

p (allel A)

0,8

q (allel a)

0,2

Liczebność populacji (opcjonalnie):

Genotyp	Wzór	Częstość
AA Homozygota dominująca	p²	64%
Aa Heterozygota (nosiciel)	2pq	32%
aa Homozygota recesywna	q²	4%

Sprawdzenie: p + q = 1 oraz p² + 2pq + q² = 1. Nosiciele cechy recesywnej (Aa) to 32% populacji.

Prawo Hardy’ego-Weinberga opisuje stałość częstości alleli w idealnej populacji. Dla dwóch alleli:

$p + q = 1 \qquad p^2 + 2pq + q^2 = 1$

gdzie $p$ to częstość allelu dominującego (A), $q$ — recesywnego (a), a $p^2$ , $2pq$ , $q^2$ to udziały genotypów AA, Aa, aa.

Najczęstsze zadanie maturalne: znasz odsetek osób z cechą recesywną (to $q^2$ ), więc $q=\sqrt{q^2}$ , potem $p=1-q$ , a liczbę nosicieli (Aa) dostajesz jako $2pq$ . Podaj też liczebność populacji, żeby przeliczyć częstości na liczbę osób.

Przykłady

4% populacji ma cechę recesywną (q² = 0,04)

→ q = 0,2; p = 0,8; nosiciele Aa = 2pq = 32%

q = 0,1

→ AA = 81%, Aa = 18%, aa = 1%

Powiązane materiały

Prawo Hardy’ego-Weinberga — częstości alleli →

Najczęstsze pytania

Jak z odsetka chorych policzyć nosicieli?+

Odsetek osób z cechą recesywną to q². Pierwiastkujesz go, by dostać q, liczysz p = 1 − q, a nosiciele to 2pq. Przy q² = 0,04 nosicieli jest aż 32% — dużo więcej niż chorych.

Kiedy prawo H-W nie obowiązuje?+

Gdy działa dobór naturalny, migracje, dryf genetyczny, mutacje lub dobór nielosowy partnerów. W realnej populacji to model odniesienia, nie stan dokładny.

← Wszystkie kalkulatory