Chromatografia barwników roślinnych — rozdział chlorofilu i karotenów
Co zrobimy: Naniesiemy ekstrakt z liścia na bibułę i pozwolimy rozpuszczalnikowi rozdzielić zawarte w nim barwniki, a potem obliczymy ich współczynniki RF.
Co widzisz na ekranie: Pasek bibuły z linią startu i wznoszącym się frontem rozpuszczalnika, który rozdziela ekstrakt na kolorowe plamki na różnych wysokościach (karoten, ksantofil, chlorofil a i b). Przy każdej plamce odczytujesz RF. Odczyty: barwnik, kolor, droga barwnika i rozpuszczalnika, RF i kolejność rozdziału.
Co się właśnie stało?
Zielony ekstrakt z liścia rozdzielił się na kilka barwnych plamek — najdalej dojechał pomarańczowy karoten, a najbliżej startu został żółtozielony chlorofil b. Zielony liść okazał się mieszanką.
Na czym polega chromatografia?
Rozpuszczalnik wędruje po bibule i „ciągnie" ze sobą barwniki. Każdy barwnik przemieszcza się z inną szybkością — zależnie od tego, jak dobrze rozpuszcza się w rozpuszczalniku i jak mocno „trzyma się" bibuły. Dlatego się rozdzielają.
Kolejność:
najdalej wędrują barwniki najlepiej rozpuszczalne (mniej polarne) — karoteny, potem ksantofile, chlorofil a, a najbliżej startu chlorofil b.
Współczynnik RF:
to miara, jak daleko zaszedł barwnik względem rozpuszczalnika:
RF jest stały dla danego barwnika i warunków — pozwala go zidentyfikować.
Po co Ci to na maturze:
to doświadczenie wskazane przez CKE — rozdział barwników fotosyntetycznych i obliczanie RF. Wniosek kluczowy: liść zawiera kilka barwników, nie tylko chlorofil.
Zapamiętaj: chromatografia rozdziela barwniki wg rozpuszczalności; RF = droga barwnika / droga rozpuszczalnika, a karoteny wędrują najdalej.
Najczęstsze pytania
›Po co robi się chromatografię barwników roślinnych?
Aby rozdzielić i zidentyfikować barwniki liścia (chlorofile, karoteny, ksantofile) — dowód, że liść zawiera ich kilka.
›Który barwnik wędruje najdalej?
Karoteny — są najlepiej rozpuszczalne w rozpuszczalniku, więc mają najwyższy współczynnik RF.
›Jak obliczyć współczynnik RF?
RF = droga przebyta przez barwnik podzielona przez drogę przebytą przez rozpuszczalnik.