Amfoteryczność wodorotlenków

Substancja amfoteryczna reaguje i jak kwas, i jak zasada. Wodorotlenki amfoteryczne (Al(OH)₃, Zn(OH)₂) rozpuszczają się w mocnym kwasie (tworząc sól) oraz w mocnej zasadzie (tworząc glinian lub cynkan). Dodaj kwas albo zasadę i obserwuj rozpuszczanie osadu.

Chemia · Związki nieorganiczne · Amfoteryczność (CHE.NIEORG)

Wodorotlenek

Dodany odczynnik

\mathrm{Al(OH)_3}

dodane do mocnej zasady NaOH:

wodorotlenek

Al(OH)₃

dodatek

HCl (kwas)

reakcja

zachodzi

produkt

AlCl₃ (roztwór)

Co się właśnie stało?

Osad $\mathrm{Al(OH)_3}$ rozpuścił się i w kwasie, i w zasadzie. Wodorotlenek zasadowy (np. NaOH) reaguje tylko z kwasem — amfoteryczny reaguje z obydwoma.

Co to jest amfoteryczność?

Substancja amfoteryczna reaguje i jak kwas, i jak zasada: z mocnym kwasem daje sól, a z mocną zasadą — anion złożony (glinian, cynkan). Dlatego ten sam osad znika w obu probówkach.

Dwie reakcje amfoterycznego wodorotlenku:

\mathrm{Al(OH)_3 + 3\,HCl \rightarrow AlCl_3 + 3\,H_2O}

\mathrm{Al(OH)_3 + NaOH \rightarrow NaAlO_2 + 2\,H_2O}

Pierwsza — jak zasada (z kwasem powstaje sól). Druga — jak kwas (z zasadą powstaje glinian $\mathrm{NaAlO_2}$ , zapisywany też jako $\mathrm{Na[Al(OH)_4]}$ ).

Które wodorotlenki są amfoteryczne?

Najczęściej: Al, Zn, Cr, Pb, Sn, Be — czyli $\mathrm{Al(OH)_3}$ , $\mathrm{Zn(OH)_2}$ , $\mathrm{Cr(OH)_3}$ , $\mathrm{Pb(OH)_2}$ , $\mathrm{Sn(OH)_2}$ , $\mathrm{Be(OH)_2}$ .

Jak to sprawdzić?

Prosty test: świeżo strącony osad wodorotlenku rozpuszcza się i w kwasie, i w zasadzie. Jeśli rozpuszcza się tylko w kwasie — jest zasadowy, nie amfoteryczny.

Po co Ci to na maturze:

Amfoteryczność wraca w zadaniach o reakcjach jonowych i rozdzielaniu osadów. Chwyt: zobacz osad wodorotlenku Al/Zn/Cr/Pb/Sn — napisz od razu dwie reakcje (z kwasem → sól, z zasadą → glinian/cynkan).

Zapamiętaj: substancja amfoteryczna reaguje z OBYDWOMA typami odczynników — i z kwasem, i z zasadą. To jej znak rozpoznawczy.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Najczęstsze pytania

›

Co to amfoteryczność?

Zdolność substancji do reagowania zarówno z kwasami, jak i z zasadami — zachowuje się raz jak kwas, raz jak zasada.

›

Które wodorotlenki są amfoteryczne?

M.in. Al(OH)₃, Zn(OH)₂, Cr(OH)₃, Pb(OH)₂, Sn(OH)₂ — wodorotlenki metali o charakterze pośrednim.

›

Jak to sprawdzić?

Amfoteryczny wodorotlenek rozpuszcza się i w mocnym kwasie, i w mocnej zasadzie; zasadowy tylko w kwasie.

Teoria (klasa): CHE.1.5.3 → Lekcja maturalna: CHE.M.3.1 →