Wsuwaj i wysuwaj magnes z cewki. Prąd indukowany zawsze płynie tak, by przeciwdziałać zmianie strumienia: przy wsuwaniu odpycha magnes, przy wysuwaniu — przyciąga. To bezpośrednia konsekwencja zasady zachowania energii.
Co się właśnie stało?
Gdy strumień pola przez cewkę rośnie, prąd indukowany tworzy pole skierowane przeciwnie — cewka „broni się" przed wzrostem i odpycha magnes. Gdy strumień maleje, prąd płynie odwrotnie, a cewka przyciąga oddalający się magnes. Zawsze przeciwdziała zmianie.
Reguła Lenza i prawo Faradaya:
Znak minus to właśnie reguła Lenza: SEM indukcji ma taki zwrot, by wywołany przez nią prąd przeciwstawiał się zmianie strumienia . Im szybsza zmiana, tym większe i większy prąd.
Skąd ten znak minus?
Z zasady zachowania energii. Gdyby prąd sprzyjał zmianie, wzmacniałby ją, ta wzmacniałaby prąd — dostalibyśmy energię z niczego. Dlatego przesuwanie magnesu wymaga pracy przeciw sile hamującej, a ta praca zamienia się w energię elektryczną.
Po co Ci to na maturze:
Zadania o indukcji rozwiązujesz w dwóch krokach: (1) ustal, czy strumień rośnie czy maleje, (2) wybierz kierunek prądu tak, by pole cewki przeciwdziałało tej zmianie. Znak w podpowiada resztę.
Zapamiętaj: prąd indukowany zawsze przeciwdziała zmianie, która go wywołała — to reguła Lenza, konsekwencja zasady zachowania energii: ε = −dΦ/dt.
Prąd indukowany ma taki kierunek, że jego pole magnetyczne przeciwdziała zmianie strumienia, która ten prąd wywołała.
Bo inaczej powstałby ruch samopodtrzymujący i darmowa energia — reguła Lenza to zasada zachowania energii w praktyce.
Znak minus w ε=−dΦ/dt to matematyczny zapis reguły Lenza.