NexTutor
Wirtualne laboratorium/Fizyka/Magnetyzm/Reguła Lenza — kierunek prądu indukowanego

Reguła Lenza — kierunek prądu indukowanego

Wsuwaj i wysuwaj magnes z cewki. Prąd indukowany zawsze płynie tak, by przeciwdziałać zmianie strumienia: przy wsuwaniu odpycha magnes, przy wysuwaniu — przyciąga. To bezpośrednia konsekwencja zasady zachowania energii.

Fizyka · Magnetyzm · Reguła Lenza (FIZ.MAGN.PP.05)
Kierunek zmiany strumienia Φ\Phi
magnes wsuwany do cewki
Prędkość zmiany v=dΦ/dtv=|d\Phi/dt|2.5 Wb/s
Prąd indukowany płynie tak, by zmianie strumienia:
strumień Φ
rośnie
dΦ/dt
2.5
SEM ε
-2.5 V
natężenie I
1.25 A

Co się właśnie stało?

Gdy strumień pola przez cewkę rośnie, prąd indukowany tworzy pole skierowane przeciwnie — cewka „broni się" przed wzrostem i odpycha magnes. Gdy strumień maleje, prąd płynie odwrotnie, a cewka przyciąga oddalający się magnes. Zawsze przeciwdziała zmianie.

Reguła Lenza i prawo Faradaya:

ε=dΦdt\varepsilon = -\,\dfrac{d\Phi}{dt}

Znak minus to właśnie reguła Lenza: SEM indukcji ε\varepsilon ma taki zwrot, by wywołany przez nią prąd przeciwstawiał się zmianie strumienia Φ\Phi. Im szybsza zmiana, tym większe ε|\varepsilon| i większy prąd.

Skąd ten znak minus?

Z zasady zachowania energii. Gdyby prąd sprzyjał zmianie, wzmacniałby ją, ta wzmacniałaby prąd — dostalibyśmy energię z niczego. Dlatego przesuwanie magnesu wymaga pracy przeciw sile hamującej, a ta praca zamienia się w energię elektryczną.

Po co Ci to na maturze:

Zadania o indukcji rozwiązujesz w dwóch krokach: (1) ustal, czy strumień rośnie czy maleje, (2) wybierz kierunek prądu tak, by pole cewki przeciwdziałało tej zmianie. Znak w ε=dΦ/dt\varepsilon=-d\Phi/dt podpowiada resztę.

Zapamiętaj: prąd indukowany zawsze przeciwdziała zmianie, która go wywołała — to reguła Lenza, konsekwencja zasady zachowania energii: ε = −dΦ/dt.

Model poglądowy · Wirtualne laboratorium NexTutor

Najczęstsze pytania

Co mówi reguła Lenza?

Prąd indukowany ma taki kierunek, że jego pole magnetyczne przeciwdziała zmianie strumienia, która ten prąd wywołała.

Dlaczego prąd „przeszkadza" zmianie?

Bo inaczej powstałby ruch samopodtrzymujący i darmowa energia — reguła Lenza to zasada zachowania energii w praktyce.

Jak to się łączy z prawem Faradaya?

Znak minus w ε=−dΦ/dt to matematyczny zapis reguły Lenza.