Model von Thünena — użytkowanie ziemi wokół rynku

Co się właśnie stało?

Każda działalność ma własną rentę gruntową, która maleje z odległością od rynku — bo rośnie koszt transportu produktów. O użytkowaniu ziemi w danym miejscu decyduje ta działalność, która daje najwyższą rentę. Tak powstają koncentryczne pierścienie.

Renta gruntowa:

— gdzie $y$ to plon z hektara, $p$ cena na rynku, $c$ koszt produkcji, $t$ koszt transportu na 1 km, a $d$ odległość od rynku. Wyraz $y\,t\,d$ to malejąca z odległością „kara transportowa".

Co to znaczy w praktyce?

Duży koszt transportu $t$ (produkty nietrwałe, ciężkie, psujące się) → stroma linia renty, wysoka przy rynku, szybko spadająca. Dlatego blisko miasta opłaca się ogrodnictwo i mleczarstwo. Działalności ekstensywne (zboża, hodowla, leśnictwo) mają linie płaskie i wygrywają dopiero dalej:

Dlaczego wokół miast są ogrody, a dalej pola i lasy?

Bo przy rynku ziemia jest „droga" (wysoka renta) — trzeba ją wykorzystać intensywnie i pod produkty, które nie zniosą długiego transportu. Im dalej, tym renta niższa i tym bardziej ekstensywne (mniej pracochłonne) użytkowanie. To model organizacji przestrzeni rolniczej.

Po co Ci to na maturze:

Model von Thünena tłumaczy strefowość rolnictwa i cen ziemi wokół miast. Chwyt: porównaj nachylenia linii renty — kto ma najstromszą, ten siada najbliżej rynku; kto najbardziej płaską — najdalej. Górna obwiednia wyznacza granice pierścieni.

Zapamiętaj: renta gruntowa maleje z odległością od rynku — $R(d) = y(p-c) - y\,t\,d$ — a wygrywa działalność o najwyższej rencie. Stąd pierścienie: ogrodnictwo → zboża → hodowla → lasy.