Potęgi i pierwiastki to skrócony zapis mnożenia oraz odwrotne sposoby zapisu tej samej liczby. W zadaniach najważniejsze jest nie liczyć wszystkiego na piechotę, tylko stosować prawa działań we właściwej kolejności.

Potęgi i pierwiastki wracają prawie wszędzie: w funkcji kwadratowej, wykładniczej, logarytmach, geometrii, ciągach i procencie składanym. Tu nie chodzi o trudny pomysł, tylko o technikę: czy umiesz uprościć wyrażenie, znasz prawa potęg, pamiętasz, kiedy pojawia się wartość bezwzględna, i nie gubisz minusa.
Potęga mówi, ile razy mnożysz liczbę przez siebie: . Pierwiastkowanie jest działaniem odwrotnym do potęgowania: , bo .
Prawa działań na potęgach (te same podstawy):
Pierwiastek jako potęga (standardowo dla ):
Warunki — zawsze sprawdzaj: przy dzieleniu potęg i wykładniku ujemnym ; pod pierwiastkiem stopnia parzystego liczba nieujemna; przy zamianie pierwiastka na potęgę ułamkową standardowo .
Bardzo ważne — pierwiastek a znak:
czyli , a nie .
najpierw rozpoznaj typ działania
Ta sama podstawa?
jeśli nie — sprowadź: 8=2³ • 9=3² • 27=3³
Mnożenie czy dzielenie?
mnożenie → dodaj wykładniki; dzielenie → odejmij (a≠0)
Potęga potęgi?
(aᵐ)ⁿ=aᵐⁿ — wykładniki mnożysz
Wykładnik ujemny lub pierwiastek?
a⁻ⁿ=1/aⁿ (a≠0); √(a²)=wartość bezwzględna a
Wynik
zapisz w najprostszej postaci i sprawdź znak
Pamiętaj: Najpierw wspólna podstawa, potem właściwe prawo, na końcu znak i wartość bezwzględna.
1. Sprawdź, czy podstawy są takie same; jeśli nie — sprowadź do wspólnej podstawy (np.
Przykład
Przykład 1. Uprość \dfrac{2^3\cdot 2^5}{2^2} .
Przykład
- Dodawanie wykładników przy dodawaniu potęg. 2^3+2^3=2\cdot 2^3=2^4 , a nie 2^6 — wykładniki dodajemy tylko przy mnożeniu potęg o tej samej podstawie.
Na maturze potęgi i pierwiastki bywają „ukryte" w prostych przekształceniach: uprość wyrażenie, porównaj liczby zapisane jako potęgi, usuń niewymierność z mianownika, zapisz pierwiastek jako potęgę, rozpoznaj błąd w przekształceniu. Wsk…
Potęga
Skrócony zapis wielokrotnego mnożenia tej samej liczby przez siebie.
Materiały ZPE
4 materiały