W zadaniach tekstowych funkcja kwadratowa zwykle opisuje coś, co ma maksimum albo minimum: zysk, pole, wysokość, koszt. Klucz to dobrze wybrać zmienną, ułożyć wzór i odczytać wierzchołek z sensownymi jednostkami.

To moment, w którym funkcja kwadratowa przestaje być tylko wzorem — w zadaniach opisuje realną sytuację: największe pole, najmniejszy koszt, najwyższy punkt lotu, maksymalny zysk. Na maturze takie zadania sprawdzają nie tylko rachunki, ale i rozumienie wyniku: musi pasować do treści, jednostek i ograniczeń.
Jeśli w zadaniu pojawia się „największe", „najmniejsze", „maksymalny", „minimalny" albo „optymalny", to bardzo często szukasz wierzchołka paraboli. Dla ():
Jeśli , to jest minimum; jeśli , to jest maksimum.
Warunek kluczowy: wierzchołek jest odpowiedzią tylko wtedy, gdy należy do dziedziny praktycznej zadania (np. długość , liczba sztuk całkowita). Dziedzinę ustalamy przed liczeniem wierzchołka.
dziedzina PRZED wierzchołkiem
Oznacz zmienną
co oznacza x? podaj jednostkę (m • szt. • s)
Zapisz dziedzinę praktyczną
np. x>0 i 40−2x>0 → 0<x<20
Ułóż funkcję kwadratową
np. P(x)=x(40−2x)=−2x²+40x
Policz wierzchołek
p=−b/2a • q=f(p); a<0 max • a>0 min
Sprawdź sens i odpowiedz
czy p∈D? odpowiedz zdaniem z jednostką
Pamiętaj: Najpierw dziedzina, potem wierzchołek. Wierzchołek poza dziedziną nie jest odpowiedzią praktyczną.
1. Ustal, co oznacza x , i zapisz jednostkę.
Przykład
Przykład 1 (ogrodzenie przy ścianie). Rolnik ma 40 m siatki na trzy boki prostokątnego wybiegu (czwarty to ściana).
Przykład
- Liczenie tylko wierzchołka. Najpierw ustal dziedzinę praktyczną — nie każdy x ma sens w zadaniu tekstowym.
Zadania optymalizacyjne na PP zwykle sprowadzają się do funkcji kwadratowej i wierzchołka — często geometria, ekonomia albo ruch ciała. Schemat zdobywania punktów: poprawne oznaczenie zmiennej → ułożenie funkcji → wierzchołek → sprawdze…
Modelowanie funkcją kwadratową
Zapisanie sytuacji z zadania jako funkcji f(x)=ax²+bx+c
Materiały ZPE
3 materiały