Dział MAT.M.8Nierówności wykładnicze i logarytmiczne

Nierówności wykładnicze i logarytmiczne

Matura

W nierównościach wykładniczych i logarytmicznych nie wystarczy „zdjąć” potęgę albo logarytm. Musisz pilnować, czy funkcja jest rosnąca czy malejąca, bo wtedy znak nierówności może się odwrócić.

⏱ ~20 min

Słownictwo

Co CKE najczęściej sprawdza?

Nierówności z potęgami i logarytmami są trudniejsze od równań, bo dochodzi znak nierówności. Najważniejsze pytanie brzmi: czy funkcja, której używasz, jest rosnąca czy malejąca?

FunkcjaDla jakiej podstawy?Co dzieje się ze znakiem?
a>1funkcja rośnie, znak zostaje
0<a<1funkcja maleje, znak się odwraca
logₐ xa>1funkcja rośnie, znak zostaje
logₐ x0<a<1funkcja maleje, znak się odwraca

Poziom: nierówności z podstawą między 0 a 1 są szczególnie ważne na rozszerzeniu, bo łatwo stracić punkt przez nieodwrócenie znaku.

Schemat rozwiązania zadania

  1. Ustal dziedzinę — przy logarytmach obowiązkowo.
  2. Sprowadź strony do porównywalnej postaci: ta sama podstawa albo ten sam logarytm.
  3. Sprawdź, czy podstawa jest większa od 1, czy między 0 a 1.
  4. Jeśli funkcja jest rosnąca — znak nierówności zostaje.
  5. Jeśli funkcja jest malejąca — znak nierówności odwraca się.
  6. Rozwiąż nierówność algebraiczną.
  7. Przetnij wynik z dziedziną.

Przykład

Przykład maturalny — krok po kroku

Rozwiąż nierówność: (1/2)ˣ < 1/8 Krok 1. Sprowadź prawą stronę do tej samej podstawy.

🔒 Zaloguj się, aby zobaczyć całość

Typowe błędy za które tracisz punkty

- Brak odwrócenia znaku przy podstawie 0<a<1. - Rozwiązywanie nierówności logarytmicznej bez dziedziny.

🔒 Zaloguj się, aby zobaczyć całość

Mini-checklista przed arkuszem

- Czy podstawa jest większa od 1? - Czy podstawa jest między 0 a 1 i trzeba odwrócić znak?

🔒 Zaloguj się, aby zobaczyć całość

Kluczowe pojęcia

Nierówność wykładnicza

Nierówność, w której niewiadoma występuje w wykładniku potęgi

🔒 Zaloguj się, aby zobaczyć całość
Źródła:MEN Podstawa programowa 2018: Matematyka PPCKE Informator maturalny: matematyka PPCKE arkusze maturalne — matematyka PPZPE: Matematyka